1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
 15 Eylül 2014, Pazartesi
 

Abimin restoranı, meslektaşımın albümü, arkadaşımın barı, benim diyetisyenim… Sanırım listeyi uzatmama gerek yok, zira bu tür içeriklerin ağırlıkta olduğu yazı, haber ve söyleşilerin farklı versiyonlarına son zamanlarda sık rastlıyoruz. Üzücü tarafı da kayırmacılık kokan, reklam tadı veren bu yazı ve haberlerin doğal bir gazetecilik faaliyeti gibi sunulması...

Oysa bu metinlerin kaleme alınmasını gerçek bir gazetecilik faaliyeti saymak mümkün değil. Olsa olsa eş-dost-akraba gazeteciliği ya da hatır gazeteciliği ürünü diyebiliriz bu metinlere.

Bu mesleğe yeni adım atanların bile ezbere bildiği kavramlar vardır; bağımsızlık, tarafsızlık, nesnellik… Gazetecilik yapacaksanız bağımsız olacaksınız, tarafsız kalacaksınız, her koşulda nesnel davranacaksınız.

Eğer yazdığınız kişi ya da kuruluşla şöyle ya da böyle bir bağınız varsa nesnel davranmanız söz konusu olamaz. Hele yazdığınız kişi veya kuruluş, ticari faaliyet içindeyse o zaman işin içine maddi konular da girer. Bu tür metinleri kaleme alan gazetecilerle ticari faaliyetlerini yazdıkları kişiler arasında maddi bir alışveriş olduğunu asla düşünmem. Ama –ne kadar halisane duygularla davranırsanız davranın- sizin yazdığınızdan dolayı o taraf maddi bir çıkar elde ediyorsa burada temel bir gazetecilik sorunu, "çıkar çatışması" var demektir.

Çünkü gazetecilik sadece ve sadece gerçeğin aktarılmasına dayanır; temel düsturu da kamu yararıdır. Halbuki ticari faaliyet yürütenler kamu yararını değil, kendi çıkarını, kazancını düşünür. Doğal olarak eş-dost-akraba gazeteciliği yapan gazeteciden de kendi çıkarlarını gözetmesini bekler. Zaten aralarındaki yakınlığa dayalı olarak bir metin kaleme alan gazeteci de o ticari beklentilere karşılık vermiş olur. Bir gazeteci, uzmanlık alanında da yazsa, uzman olmadığı alana el atsa da aynı sakıncalar ortaya çıkar.

Gazetecinin objektif davranmak yerine kayırmacılık yapması kime ne kazandırır ne kaybettirir? Dilerseniz bu soruya yanıt arayalım.

Öncelikle okur yanıltılmış olur. Okur ile gazetesi arasındaki ilişki güvene dayanır. Aynı şekilde okur ile sürekli takip ettiği yazarlar arasında da güven ilişkisi doğar. Bu güvenin özü de gazetenin, gazetecilerin ve yazarların gerçeği hiçbir çarpıtmaya uğratmadan okura aktarmasıdır. Açıkça söylemek gerekirse okur, gazetesi ve yazarlarının kişisel çıkarlarını değil kamunun çıkarlarını gözettiğini varsayar; o nedenle güvenir. Kayırmacılık yapılan metinlere de o gözle bakıp inanır.

Ama okur ile gazetesi arasındaki güven ilişkisi kırılgandır. Yıllar içinde bin bir uğraşıyla, emekle kurulur. Okurun, yanıltıldığını anladığı bir haber, bir yazı o güveni yerle bir eder.

Ayrıca kayırmacı gazetecilik, gazetenin reklam sayfalarını "ucuzlatmak" demektir. Ticari kuruluş, binlerce lira karşılığında yayınlatabileceği bir reklam yerine bir yazara firması için övgüler kaleme aldırarak hem ucuz, hem de daha etkili tanıtım yapmış olur.

Böylece eş-dost haberciliği, ticari kuruluşlar arasında haksız rekabete de yol açar. Aynı alanda faaliyet gösteren diğer şirketler, kayırmacılıktan yararlanamadıkları için yazar tanıtımlarından zarar görür.

İşte bu nedenlerle haberciler ve yazarlar, kişisel ilişki içinde oldukları kişi ve kuruluşlar hakkında yazmamalı. Hiç kimsenin okuru yanıltmaya hakkı yoktur.

 

Medyada Nefret söylemi

Hrant Dink Vakfı’nın "Medyada nefret söylemi ve ayrımcı dil" raporu yayımlandı. Ocak-Nisan aylarını içeren bu yılın ilk raporunun sevindirici yanı, bu dönemde Hürriyet’te "nefret söylemi" içeren hiçbir yazı ya da habere rastlanmadığının belirtilmesi. Raporun, "Nefret söylemi" ile ilgili bölümünde ulusal medya ile ilgili şu tespitlere yer verildi:

"Nefret söylemine en fazla rastlanan ulusal gazeteler arasında ilk sırada yine Yeni Akit (22 yayın) bulunmakta. Önceki döneme göre haber sayısında sadece bir artış olmasına karşın gazetede yayımlanan nefret söylemi içeriğinde yüzde 7’lik bir artış söz konusu.

Yeni Akit’i, 16 yayınla Milli Gazete izlemekte; Takvim ve Yeni Mesaj gazeteleriyse 10’ar yazıyla aynı sırayı paylaşmaktadır. Onları takip eden Yeni Çağ gazetesinde 8 içerikte nefret söylemine rastlanırken Ortadoğu gazetesinde 7, Önce Vatan’da 6, Anayurt gazetesinde 5, Milat gazetesinde 3, Zaman gazetesinde 2, Akşam, Bizim Anadolu, Bugün, Sabah, Sözcü, Türkiye ve Yeni Şafak’taysa birer içerikle nefret söylemi üretmektedir.

Geçtiğimiz dönemde nefret söylemi içeren 13 yazıya yer veren Yeni Şafak gazetesinde çok ciddi bir düşüş görülmüş, aynı şekilde Ortadoğu’da yayımlanan yazıların da yaklaşık yüzde 50 oranında azaldığı gözlenmiştir. Yeni Çağ gazetesiyse üç içerikten, sekiz içeriğe yükselmiş bulunmaktadır. Bu dönemde, birer içerikle de olsa, Sabah, Zaman, Akşam gibi bilinen ulusal yayınlar da listeye girmiş bulunmaktadır. "

Umarım bu "kara liste"ye giren medya kuruluşlarının yönetici ve editörleri, "Nefret söylemi"ne karşı daha dikkatli olurlar.

 

Okurdan kısa kısa:

Murat Pazarcı: 3 Eylül’de sporda "Havaalanında kavga" haberinde "koridornda" yazılmış. 9 Eylül’de de gündem sayfasına "CHP’den Ak Parti’ye arazi transferi" haberinde "olamyan", 10 Eylül’de dünya sayfasında "Eski ortağa ölümcül darbe" haberinde "geçtiğmiiz" denmiş. Tek harf hataları rahatsız edici.

Tanju Kantarcı: 5 Eylül’de spor sayfasında bir başlık; "Manisa’da su yağmuru vardı". Böyle yazınca espri olur, "pet şişe yağdı" deseydiniz haber olurdu. Bilirsiniz, su yağınca yağmur olur, pet şişe yağınca şiddet.

Uğur Dülekalp (TOKİ Basın Danışmanı): MHP Grup Başkanvekili Yusuf Halaçoğlu’nun "Tarihi alanlar maalesef ranta dönüştürülüyor" sözü başlığa çıkarılarak kullanılan 6 Eylül tarihli haberde, Van Gevaş’ta Halime Hatun Kümbeti’nin arkasına TOKİ’nin yurt inşa ettiği belirtilmektedir. Haber, idaremizi karalama amaçlıdır. Bahse konu yurt, TOKİ tarafından inşa edilmemiştir.

Salim Alemdar: Almanya’da ikamet ediyorum. Bu sene ilk defa arabamla Türkiye’ye yolculuk yaptım. Dönüşte yollarda bir kaç sıkıntımız oldu. Güvenilirliğine inandığımız Hürriyet Hizmet İstasyonu’na (Sırbistan) uğradık. Fatih Özyar beyden Allah razı olsun. Abi-baba şefkatiyle bizi kucakladı, yol gösterdi. İyi ki varsınız hepinize çok teşekkür ederiz. Alemdar ve Aydın ailesi.

Orhan Kılıç: Hurriyet.com.tr’de spor sayfasının bisiklet bölümüne baktınız mı? Bir iki yerel bisiklet haberi, bir de geçmiş gitmiş Fransa bisiklet turundan birkaç başlık. "Düşerken bile poz verdi" ve "Bisiklet tutkusu bir başka" başlıkları ile iki de absürd haber eklediniz mi görev tamam. İspanya bisiklet turu haberleri nerede? Maalesef yok. Hamburg turu ile de bir bilgi yok.

Not: Bisiklet sayfası taslak bir çalışmaydı. Gerekli hazırlıklar tamamlandı. Artık bisiklet sayfası sürekli yenilenen, aktüel bir sayfa halinde…

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 15 EYLÜL 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr