1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 ÇAĞRIYA UYDUM
 18 Ağustos 2014, Pazartesi
 

"E-Postamıza polis girmiş" haberi, İstanbul’un da aralarında bulunduğu beş ildeki milyonlarca e-posta adresini izlemek isteyen polisin, 2009 yılında mahkeme kararı aldırdığını duyuruyordu.

Suçlanan polis şefleri ve onları destekleyen kesimlerden habere tepki geldi. Bugün gazetesi yazarı Nazlı Ilıcak da bu haberi eleştirdi, yazısını da "Herhalde Hürriyet Ombudsmanı Faruk Bildirici konuya açıklık getirecektir" diye noktaladı.

Ben de bu çağrıya uyarak haberi ve ilgili mevzuatı inceledim. Haberi hazırlayan ve insan hakları alanındaki çalışmalarıyla tanınan İsmail Saymaz ile de görüştüm.

Ilıcak’ın habere yönelik temel eleştirisi, "haberde adli dinlemeler ile istihbari dinlemelerin karıştırıldığı", "önleme amaçlı istihbari dinlemelerin bir soruşturma olmadan" yapılabildiği yönünde…

Adli ve istihbari dinleme/izlemelerin farklı olduğu konusunda Ilıcak haklı ama bu fark, kendisinin vurguladığı gibi "istihbari dinlemelerin soruşturma olmadan yapılabileceği" anlamına gelmiyor. Bunu neye dayanarak söylüyorum? Polis Vazife ve Selahiyetleri Kanunu’nun 5397 sayılı kanunla düzenlenen ve "İstihbari izlemeler" ile ilgili Ek 7. Maddesinin dördüncü fıkrasına. Ki, haberde belirtilen mahkeme kararı da bu maddeye dayanarak alınmış. Aynen şöyle yazıyor orada:

"Kararda ve yazılı emirde, hakkında tedbir uygulanacak kişinin kimliği, iletişim aracının türü, kullandığı telefon numaraları veya iletişim bağlantısını tesbite imkân veren kodundan belirlenebilenler ile tedbirin türü, kapsamı ve süresi ile tedbire başvurulmasını gerektiren nedenler belirtilir."

Açıklamam gerekirse, yasa maddesi "istihbari faaliyetlerde" polise bir soruşturma konusu olmadan iletişimin izlenmesi yetkisi vermiyor; tam tersine istihbari faaliyetlerde de iletişimi tespit edilecek, izlenecek kişilerin isimlerinin açık olarak yazılmasını öngörüyor. Bu da Saymaz’ın haberindeki "soruşturma konusu olmadan izleme yetkisi verilmesinin yanlış olduğu" tespiti ve eleştirisinin yerinde olduğunu kanıtlıyor.

Bir an için yasayı, oradaki sınırlamaları unutalım, olmadığını varsayalım. Bir gazeteci, polisin hiçbir somut kanıt göstermeden, hiçbir isim vermeden, hatta soruşturma açmadan beş kentteki bütün insanların elektronik postalarını izleme yetkisi almasını savunabilir mi? Bir yargı kararı bile olsa, suçla hiçbir ilişkisi olmayan insanların iletişim özgürlüğünün ihlal edilmesini meşru kılar mı?

Bence hayır. Demokrasilerde özgürlük asıl, sınırlama istisnadır. Özgürlük güvenlik dengesinde ağırlık güvenlikten yana olursa orada ipin ucunun kaçması kaçınılmaz olur. Nitekim bu haberde keyfi uygulamalara dair ipuçları yer alıyor.

Bu keyfilikte polis şeflerinin, kimi yargıçların ve de hükümetin ortak sorumlulukları olabilir. Gazeteci bir yanlışı yazmakla o sorumlular arasında taraf tutmuş olmaz ki…

 

MİT ve Jandarma da mı?

"MİT ve Jandarma’nın da genel e-posta ve internet takibi yaptığı ama haberde bu bilgiye yer verilmediği" eleştirileri de yöneltildi habere. Haberde belirtilen mahkeme kararını talep eden eski İstanbul İstihbarat Şube Müdürü Erol Demirhan da bu eleştiriyi dile getirenlerden biriydi. Demirhan avukatı Hüseyin Ataol aracılığıyla yaptığı açıklamada "Bu bize ait bir özel uygulama değildir. Aynı uygulama mahkeme kararıyla diğer istihbarat birimleri olan MİT ve Jandarma’nın da yaptığı bir çalışmadır" görüşüne yer verdi. Bu eleştiriye İsmail Saymaz, şu yanıtı verdi:

"Emniyet’in 2009’daki talebi üzerine verilen mahkeme kararı, polis başmüfettişlerinin İstanbul Emniyeti’nde yasadışı dinleme yaptıklarına ilişkin ek klasörlerde yer almaktaydı. Haberde bunu aktardık. Ama MİT ve Jandarma’nın da aynı yöntemle e postaları takip ettiğine dair bir belge elimizde bulunmuyor. Bulunduğu takdirde yazdığımız skandalın daha yaygın ve kurumsal olduğu ortaya çıkacak."

Gerçekten Saymaz’ın elindeki mahkeme kararında MİT ve jandarmaya da yetki veriliyor olsaydı ve bunu yazmasaydı, bu eleştiriler haklı diyebilirdim. Elindeki belgede MİT ve Jandarma’dan bahsedilmiyorsa nasıl yazsın? Yazamaz. Ama şimdi bu iddialar ortaya çıktığına göre, Saymaz ve Hürriyet’e düşen, MİT ve Jandarma’nın benzer uygulama içine girip girmediğini araştırmaktır.

Elbette aynı görev bu haberi eleştiren ve eksik bulan gazetecilere de düşüyor; onlar da o konudaki belgeleri bulup yazmalılar… Tabii amaç gerçeği tüm boyutlarıyla insanlara duyurmak ise…

 

İçerik de izlenmiş

Aslında haber, eleştirilerle doğrulandı. Halen tutuklu olan polis şefi Erol Demirhan avukatı aracılığıyla yaptığı açıklamada, "internet trafiğinin izlenmesiyle ilgili bilgi toplanmasının halen bütün Türkiye’de yapılan rutin bir uygulama olduğunu" savundu. "Türkiye yedi bölgeye bölündü; bölgelerdeki mahkemelerden bu tür kararlar alınıyor ve uygulanıyor" diyerek, haberdeki uygulamayı doğrulamış, hatta ne denli yaygın olduğunu açıklamış oldu.

Demirhan, haberdeki bir bilgiyi yalanladı. "Kişiler arası telefon, e-posta görüşmesi, internette girilen sayfanın dökümü, sayfa içerisinde var ise girilen formlar ve benzer bilgilerin içeriklerine ulaşılmadığı"nı savundu.

Oysa Saymaz’ın haberde kullandığı İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi’nin 16 Ekim 2009 tarihli kararı çok açık. O kararda "Yurtdışı e posta sağlayıcı şirketleri abonelerinin, IP ve URL adreslerinin iletişimin içeriği ve içerik dışında kalan sinyal bilgileri ile ülkemizdeki internet servis sağlayıcılarından, abone bilgilerinin online olarak polise verilmesi"nden sözediliyor.

Demek ki polis, beş kentteki bütün elektronik haberleşmenin içeriği ve kimlik bilgilerini takip yetkisi almış. Elbette bu yetkiyi almaları, 16.5 milyon insanın tümünün haberleşmesinin takip edildiği anlamına gelmez. Fakat kendilerince gerekli gördükleri herkesi, hiçbir denetime takılmadan izledikleri sonucu çıkar buradan. Ki bu da manşete taşınacak kadar vahim bir durumdur…

Habere yönelik tek eleştirim, karşı tarafın görüşüne başvurulmamış olması. Hadi haber hazırlanırken buna imkân olmadı diyelim, ertesi gün Demirhan’ın açıklaması yayımlanabilirdi. Hem böylece fikri takip de yapılmış olurdu.

 

Boşanma haberinde kadın

Bir boşanma davası haberinde iki ayrı sayfadaki başlık birbirine 180 derece zıt olabilir mi? Evet, şaşırtıcı ama olabiliyormuş. Bir Türk kadın ile İspanyol kocasının boşanma davasında birbirleri aleyhine öne sürdükleri iddialara ilişkin habere, birinci sayfada "İspanyol kocanın kıskançlık davası" başlığı atılmıştı.

Aynı haberin üçüncü sayfadaki başlığı ise "Aile içi şirret" idi. İlk sayfadaki serinkanlı yaklaşımın tersine üçüncü sayfada erkeğin sözleri esas alınarak kadın suçlanıyordu.

12 Ağustos’ta yayımlanan bu haber başlığına, Hürriyetin "Aile İçi Şiddete son" kampanyasının sorumlusu Emel Armutçu’dan eleştiri geldi:

" ’Aile içi şirret’ başlığıyla ilgili ciddi sıkıntılar olduğunu düşünüyorum. 1. Bugüne kadar binlerce aile içi şiddet/cinayet haberi geçti bu sayfalardan, bir tanesinde ’kötü’ koca yoktu başlıkta. Daha çok cinnet, iflas, kıskançlık, çılgınlıktı onlar. 40 yılda 1 ’iddia’ bir kadına yöneldi, kadın anında şirret oldu. 2- Sadece bir kişinin iddialarına dayanarak başka bir kişiyi yargılayıp şirret olarak mahkûm etmek yayın ilkelerimize ne kadar uygun? 3- Şirret nedir, bir haber dili midir? 4- 10 yıldır yürüttüğümüz ’Aile İçi Şiddete Son’ kampanyamızın markalaşmış adını bu şekilde ve alaycı olarak kullanmak doğru mudur? "

Ne yazık ki, Armutçu haklı eleştirisinde. Boşanma haberlerinde daha adil davranmak hatta kadınlar için pozitif ayrımcılık yapmak zorunlu.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 18 AĞUSTOS 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr