1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
 04 Ağustos 2014, Pazartesi
 

Trafik kazası haberleri, bayramların rutinleri arasında artık. Bu bayram onca ölümlü kaza yetmezmiş gibi bir de yolcu dolu otobüslerin yanması vakaları girdi hayatımıza. Art arda otobüsler yandı; dört insan öldü, onlarcası yaralandı.

Hürriyet’in, yanan otobüslerin peşine düşüp, İstanbul Esenler Otogarı’nda otobüslerin yakıt depolarına "10 numara yağ ve yanıcı katkı maddeleri" doldurulmasını görüntüleyip haber yapması başarılı bir gazetecilik ürünüydü. Ardından da Doğan Haber Ajansı muhabirlerinin karayollarında "10 numara yağ satışının ne denli yaygın ve serbest olduğunu belgeleyen haberi de takdire değer bir araştırmaydı.

Ancak her iki haberde de "otobüs yangınlarının bir numaralı şüphelisi" olarak görülen 10 numara yağı depolarına dolduran otobüslerin firmalarının adı gizlenmişti. Oysa doğru bir iş yapılmış, daha çok kar etmek için insan hayatını tehlikeye atan bazı kişi ve firmalar belirlenmişti. Eminim o firmaların adlarının yazılıp medyada teşhir edilmesi, polisin vereceği binlerce liralık cezadan daha etkili olur; o firmalar ya da bu yönteme başvuran otobüs şoförleri bir daha 10 numara yağ dolduramazdı yakıt deposuna. "Doğru ve eksiksiz bilgi" edinen insanlar da 10 numara yağ dolduran firmaların otobüslerine binmez, hayatlarını tehlikeye atmazdı.

Fakat bu haberlerde, bu bilgi yoktu; isimler flulaştırılmıştı. Bozuk ya da yabancı maddeler karıştırılmış yiyecek satanların teşhir edildiği bir ülkede, otobüsleri yangın yerine çevirenlerin teşhir edilmesinden kaçınılmıştı.

Halbuki bu firmaların adlarının açıklanmasına yönelik hiçbir yasal engel yok. Geçenlerde trafik kazasına karışan otobüslerin, firma adlarının gizlenmesini eleştirirken de vurgulamıştım bu konuda yasalar ve mesleki etik açısından engel olmadığını. Bu tür haberleri yazarken gazeteci olarak kendimize sormamız gereken tek soru var; "İnsan hayatı ve kamu yararı mı, firmaları korumak mı?" Gazeteci vicdanı tereddüt etmeden insan hayatı diyecektir, eminim.

Tabii yanlışa karışan firmaların teşhir edilmesi gerektiğini yazmam, o firmaların peşinen mahkûm edilmesinden yana olduğum anlamına gelmiyor. O nedenle de trafik kazası yapan firmalarla ilgili yazımda "Kazanın nedenlerini o firmaların yöneticileri ile konuşarak, sorgulayarak yazarsak daha dikkatli olmaları için baskı oluşturmuş oluruz" demiştim. Yine de Bülent Çelik adlı okur, "suçsuz firmaların da zarar görebileceği" endişesini dile getirmişti:

"Sanki otobüs kazalarında otomatikman şirket ve/veya şoför suçludur diye bir algı var. Büyük oranda doğrudur da. Ama şirketlerin ya da şoförlerin suçlu olmadıkları kazalarda ne olacak? Şirket isminin yayınlanmasıyla suçsuz oldukları halde bu algı sebebiyle muhakkak zarara uğrayacaklar, öyle değil mi?"

Elbette "suçsuz" firmaların zarar görmemesine de gayret etmemiz gerek. Ama bunun yolu, yanlışa karışan, insan hayatını tehlikeye atan tüm otobüs firmalarının adlarının gizlenmesinden geçmiyor.

Bunun yolu, hiçbir firmayı peşinen mahkûm etmeden, etraflıca araştırarak, aldığımız bilgileri birkaç kez kontrol ederek, ilgili tüm tarafların görüşüne başvurarak haber yazmaktan geçiyor. Aynı yaklaşımı kaza yapan ya da 10 numara yağ dolduran otobüs firmaları ve şoförleri konusunda da göstermeliyiz. Peşinen firmaları ve şoförleri suçlamamalı, uçak kazalarında olduğu gibi kesinleşmeyen nedenler hakkında tahmin yürütmemeliyiz. Bilgiler netleşmeden örneğin "Şoför uyuya kaldı", "Sürat yaptı şarampole uçtu" başlıkları atmamalıyız.

Çoğu zaman konuşmak istemeseler, yanıt almak hayli zor olsa da firma yetkilileri ile görüşüp onların açıklamalarına da yer vererek haber yapmalıyız. Suçlanan firma yanıt vermek istemiyorsa o da bir karinedir, bilgi olarak eklenir habere. "Hep aynı numara" başlıklı haberde de depolarına yağ doldurulurken fotoğraflanan firmaların adları, o firmaların yetkililerinin görüşleri de aktarılarak okura duyurulmalıydı. Eminim daha etkili olurdu haber…

"Açıklansın yazalım"

Ekonomi Servisi Müdürü Sefer Levent, "Hep aynı numara" başlıklı haberde Esenler Otogarında "10 numara yağ dolduran" otobüs firmaların adlarının yazılmamasının doğru olduğunu savundu:

"Yolcu hayatını hiçe sayan firmaların teşhirinden yanayım ama yolunu iyi düşünmeliyiz. Yanan otobüslerin 10 numara yağ kullandığı ’iddia’ ediliyordu. Biz bu iddiadan yola çıkarak, otogarda 10 numara yağ kullandığını ’iddia ettiğimiz’ otobüsleri görüntüledik. İddia aşamasında olduğu için firma ismi vermemekle doğru yaptığımızı düşünüyorum. 

İçişleri Bakanlığı ya da polis, 10 numara yağ kullanan firma veya şoför kusuru nedeniyle kazaya karışan firmaların adını (gıda firmalarının duyurulduğu gibi) açıklasın; biz de bu firmaları açık açık yazalım. Aksi halde iddia aşamasındaki teşhirler nedeniyle gazete olarak sorun yaşayacağımızı düşünüyorum.

Ayrıca fotoğrafları öyle zor çektik ki. Nasıl görüş alalım sürücüden? Firma sorumlularını arayabilirdik. Ancak bu haberde hedefimiz firmalar değildi. Biz yağ kullanıldığını teşhir ettik. Bunu engellemek devletin elinde, seyretmesin diye ben yazı da yazdım. Sanırım konuya bakış açımız farklı."

 

Sabah camiasına başsağlığı

Burası Türkiye. Suikastlere hedef olan, polis kurşunuyla vurulan, trafik kazalarında ölen, faili meçhullere kurban edilen, depremde enkaz altında kalan ve türlü nedenlerle hayatından olan meslektaşlarımızı gördük. Görmeye de devam ediyoruz.

Ne yazık ki, bu ülkede gazetecilik tehlikeli meslek; bunu gazeteci milleti de bilir. Ama tehlikelere aldırmadan koşar sahadaki gazeteci. Bomba patladığında, bir felaket olduğunda, silahlı çatışma çıktığında, herkes oradan kaçarken sahadaki gazeteci oraya koşar. Olaylı gösterilerde, taşlar, molotoflar havada uçuşurken sahadaki gazeteci kendini sakınmaz, gözü haberden başka bir şey görmez. Dayak yiyeceğini bilse de kavgaların arasına dalar. Yazdıklarının, fotoğrafladıklarının getireceği risklere aldırmaz.

Sanki kurşunlar kendisine işlemez, yumruklar canını yakmazmış, felaketler ona işlemezmiş gibidir sahada koşarken. Sanki ölümlü değildir, kutsal bir zırh korumaktadır onu…

Erkan Koyuncu da sahada koşan bir meslektaşımızdı. Tehlikelere aldırmadan sahada koşan bir foto muhabiriydi. Hayattaki en büyük kaygısı gerçeği bir kareye sığdırıp okurlara duyurmak, en büyük mutluluğu da çektiği fotoğrafı gazetesinde görmek olan bir mesleğin neferlerindendi.

Görülmemişi gördük, sensör takılmamış bir demir kapıya kurban verdik onu. Üzüldük, kahrolduk yine…

 

Okurdan kısa kısa:

Hilmi Yavuz: 26 Temmuzda Çolpan İlhan’ın ölüm haberinin birinci sayfadan verilen başlığı "Kavuşmak sevdaya dair" idi. Başlığı atan editör, zarif bir gönderme yapmak istemiş ama dizeyi yanlış hatırlamış olmalı: çünkü dize "Ayrılık sevdaya dair" (Attila İlhan) değil, "Ayrılık sevdaya dâhil"dir. Dolayısıyla başlık, "Kavuşmak sevdaya dâhil" olmalıydı.

Ahmet Feridun Gündoğdu: 27 Temmuz Pazar günü Kelebek sayfa 7 "Babamın yoğurdu" başlıklı yazının yazarı belli değil. Aslında çok güzel bir anı. Sahibini öğrenmek isterdim doğrusu.

Ümit Ülker: Bir foto galeri düzenlenmiş. "GS, FB, BJK bu listede var mı" diye soruluyor ve sazan avı başlıyor. İlk başta birkaç takımın adı veriliyor, sonra sadece fotoğraflarla konu geçiştiriliyor. Reklam sektörü duayenlerinden Ogilvy, "Tüketici moron değil, sizin eşinizdir" der. Tüketici yerine okur yazabilirsiniz.

Fikret İpek: 31 Temmuz’da spor sayfasında hesap hatası yapılmış. Fenerbahçe 1250 forma satmış, 129 lira ile çarpınca 161.250 lira yapar; "Fenerbahçe’nin göğsü kabardı" haberinde yazıldığı gibi 1 milyon 612 bin lira değil.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 4 AĞUSTOS 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr