1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 TAKIR TUKUR HABERLER
 21 Temmuz 2014, Pazartesi
 

“Papadopoulos’un acıklı ölümü” başlıklı haber, küçücük, altlara sıkıştırılmış bir haberdi. Fakat ilk satırını okuduktan sonra öyle bir merakla sarıp sarmaladı ki haber beni, son satırına kadar hızla okudum.

14 Nisan’da Hürriyet’te çıkan bu haberi, bu köşede yazıp habercilere örnek göstermek üzere saklamıştım. Fakat bugüne değin yazma fırsatı bulamadım.

Haber bildik 5N1K kalıbıyla yazılmamıştı. Girişinde haberi özetleyen bir flaş da yoktu. Tam bir küçük öykü tadındaydı. Haberin kurgulanışını, üslubunu, zaman kiplerini kullanışını ve en önemlisi olaya yaklaşımını çok beğendim. Haberin ilk cümlesinde duru bir hüzün yüklüydü:

“Ioannis Papadopoulos, İstanbul Arnavutköy doğumluydu.”

Bir ölüm haberinin, doğumla başlaması, ardından gelecek trajik öyküye kapı aralamak açısından doğru bir seçimdi. Papadopoulos, askerliğini Ankara’da yapmış, 1964 yılında ailesiyle birlikte Yunanistan’a göç etmiş bir Rum’du. Belli ki bu topraklardan kopamamış, sonraki yıllarda yaz tatillerini hep İstanbul’da geçirmiş, ölmek için yine İstanbul’u seçmiş, Boğaz’ın serin sularına bırakmıştı kendini. Ailesi de onun bu seçimine saygı göstermiş, Papadopoulos’u Balıklı Rum Mezarlığı’nda toprağa vermişti.

Muhabirler Çetin Aydın ve Fırat Alkaç’ın hazırlayıp Eyüp Serbest’in redakte ettiği bu haberi genç gazeteciler, özellikle de polis adliye muhabirleri bulup okumalı. İsim kodlamalarla bulmacalara dönmüş, hukuki metinlerdeki kötü Türkçe ile anlaşılmaz hale gelmiş ve polis jargonuyla süslenmiş haberler yazmaktan vazgeçmeleri gerektiğini gösteren iyi bir örnek olduğunu anlayacaklarına eminim.

Ben 1980 yılında gazeteciliğe başladığımda -ve tabii ondan önce de- kullanılan polis ve yargı haberlerinin yazım tarzı aynen devam ediyor. Maalesef pek fazla ilerleme kaydedilemedi. Hatta “ortaya çıktı”, “şaşırttı” ve “dikkat çekti” gibi öznesi olmayan kalıpların yerli yersiz kullanılmasından bile vazgeçilmedi hala. Gerçi bu kalıplar diğer haber türlerinde de kullanılıyor ama polis ve yargı haberleri kadar yaygın değil.

Bir örnek vereyim; 10 Haziran’da Hürriyet’te çıkan “İstanbul’da işadamına silahlı saldırı” haberi, Atilla Baykal adlı bir işadamına yönelik saldırıyı anlatıyordu. Haberde “Baykal’ın araç koltuğunda bulunan poğaçalar ise dikkat çekti” cümlesi yer almıştı. Nesi dikkat çekiciymiş o poğaçanın, o anlaşılmıyordu haberden. Eminim haberi yazan muhabir de düşünmemiştir o poğaçanın neden ilginç olduğunu! Sadece eski Babıali tarzı habercilikten gelen cümle kalıbını bir alışkanlık olarak koyuvermiştir oraya…

Bu anlamsız alışkanlıklardan vazgeçme zamanı geldi de geçiyor. Dijital teknolojinin bu denli geliştiği, haberciliğin de kaçınılmaz olarak evrildiği bir dönemde hala eski kalıplarla haber yazmakta ısrar etmenin bir yararı yok.

O eski 5N1K kalıbının yeni medyaya dar geldiğini kabul etmeliyiz artık. Türkiye medyası, polis ve yargı haberlerinden başlayarak Batılı gazetecilerin “feature” dedikleri yazım türüne geçmek zorunda. Dijital haberciliğin hızıyla rekabet için de gerekli bu yenileşme…

 

Hatalı tweet

Kızgın, tepkili bir okur maili düştü posta kutuma. Deniz Pamir adlı bu okur, bir arkadaşımızın yazdığı tweeti eleştiriyordu:

“Hürriyet gazetesi çalışanı olarak gözüken …’nin, gazetenize gelen bir mektubu alaycı ve küçük görür bir şekilde şahsi twitter hesabından deşifre etmesini kabul edilir bir davranış olarak görmüyorum. Bu çalışan kurumunuzu küçük düşürmüş olmuyor mu?”

Hemen bahsettiği tweete baktım; “Muhteşem bir ‘güncel sanat’ eseri geldi gazeteye. Mektup zarfının üzerine e-mail adresi yazılmış. Müzeye aldık” yazıyordu. Bu tweetin altına da üzerinde “bulmaca@hurriyet.com.tr Cağaloğlu/İstanbul” adresi yazılı bir zarf fotoğrafı konulmuştu.

Mektubun kendisiyle ilgili olmamasına rağmen bir Hürriyet okuru olarak bu tweete tepki gösteren Deniz Pamir haklıydı. Çünkü bir Hürriyet çalışanının

Hürriyet’e gönderilen bir okur mektubunu sosyal medyadan açıklama hakkı yok. Okur mektupları kurumun mahrem alanında kalmalı. Nitekim okur mektupları “ofis bilgisi” niteliğinde ve Doğan Grubu Yayın İlkeleri “ofis bilgilerinin sosyal medyadan duyurulmaması gerektiği” ilkesini benimsiyor.

Ayrıca artık sadece çok yaşlı okurlar gazeteye mektup yazıyor. Bu mektubu yazan yani mail adresini posta adresi sanan okur da yaşlı bir kişi. Hürriyet binasının hala Cağaloğlu’nda olduğunu sanması da bunu gösteriyor. Yaşlı bir okurumuzun gönderdiği mektuba alaycı yaklaşmak, üstelik bunu da sosyal medya gibi kamuya açık bir mecradan yapmak doğru bir davranış değil.

Bu tweeti yazan arkadaşımız ile de konuştum, düşündüklerimi anlattım. Kimseyi rencide etmek, küçük düşürmek gibi bir niyeti olmadığını dile getirdi; sonra da yanlış olduğu konusunda görüş birliğine vardığımız tweeti sildi.

Ben de hatalardan ders almak, kurumsal hafızaya yeni deneyimler katmak amacıyla bu tweet vakasını yazma gereği duydum.

 

Oyunu açıklamak mı?

Hürriyet, Cumhurbaşkanlığı seçim süreci başlarken, “bütün adaylara eşit mesafede ve adil habercilik anlayışıyla yaklaşacağını” duyurmuştu okurlarına. Ama iki konuyu somutlamakta yarar var; biri kamuoyu araştırmalarının yayımlanması, ikincisi gazetecilerin oylarının rengini açıklaması. 

Doğan Grubu Yazılı Medya Yayın İlkeleri’nde, “Kamuoyu araştırmalarıyla ilgili bütün haberlerde, yapan kuruluşun adı, kimin talebi ve finansmanı ile yapıldığı, tarihi, görüşülen kişi sayısı ve araştırma yöntemi açık olarak belirtilir” deniyor. Yine de Hürriyet, bu seçimler öncesinde Yayın İlkeleri’ndeki sınırlar içinde olsa da hiçbir kamuoyu araştırmasını haberleştirmemeyi yeğliyor.

Hürriyet, gazetecilerin kime oy vereceklerini açıklamaları konusunda da titiz bir uygulama içinde. Zira Yayın İlkeleri, gazetecilerin oylarının rengini açıklamalarını engelliyor:

“Gazete ve dergilerin çalışanları, seçim öncesinde oylarının rengini açıklayarak okuru yönlendiremez, gazeteyi siyasi açıdan bağlayacak tavır takınamaz.”

Zaten gazetecilerin amacı, cumhurbaşkanlığı seçimlerini etkilemeye çalışmak değil, oy kullanacak insanların doğru ve sağlıklı karar verebilmelerini sağlamak üzere bilgilendirilmesini sağlamak olmalı. Gerçi Türkiye gazeteciliği geçmişte siyasi alana müdahale örnekleri sergiledi; hatta hala siyasetin uzantısı gibi davrananlar var ama hedefimiz bağımsız ve bağlantısız gazetecilik ise siyaset dünyasında oksijensiz kalacağımızı bilmeliyiz…

 

Okurdan kısa kısa

Tuna Kulcu: Bugün (11 Temmuz) “Metallica’ya PKK tehdidi” haberinde Ahmet San, “eski başbakanlık müsteşarlarından Erhan Göksel beni aradı” demiş. Merhum Erhan Göksel araştırmacıydı, bazı başbakanlara danışmanlık da yaptı ama hiç müsteşar olmadı. Yanlış söylense bile aynen aktaracak mısınız?

Nail Kaymaz: Brezilya Devlet Başkanı, “Herkes adına fevkalade üzgünlük duyuyorum” demiş, 10 Temmuz’daki spor sayfasına göre. “Üzüntü duyuyorum” demiş olmasın! Ben de “üzgünlük” duydum bu Türkçeyi okuyunca.

Fazıl Can: Bugün (13 Temmuz) Hürriyet’te ikinci sayfadaki “Volkan’ın Teknesinde” haberinde Volkan Demirel için “Milli Takım Kalecisi” unvanı kullanılmış. Buyurun haberinize bakın, Fatih Terim’in ABD’deki kampa çağırdığı isimler arasında Volkan var mı? Yok. İllaki bu ismi Milli Takımla anacaksanız “eski kalecisi” olduğunu belirterek doğru unvan kullanın.

Abdurrahman İyice: 14 Temmuz’da spor sayfasında hem de sayfa manşetinin spotunda “Finalin adının Arjantin–Hollanda olduğu dev organizasyonda..” diyordu. Almanya’yı nasıl unutursunuz anlamadım?

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 21 TEMMUZ 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr