1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
 30 Haziran 2014, Pazartesi
 

HDP kongresiyle ilgili haber, Hürriyet’te "HDP’den PKK şov" başlığıyla yayımlandı. Kongredeki gelişmeler, 23 Haziran’da çıkan haberin ikinci cümlesinde özetleniyordu:

"Terör örgütü PKK’nın elebaşı Abdullah Öcalan resimli flamalar taşıyan PKK giysili HDP’liler dikkati çekti."

Kongrede yaşanan bayrak krizi de haberin altına konulan "Bayrağa saygısızlık" başlıklı bir kutuda aktarılıyordu. Bu haberi okuyunca 18 yıl önce HADEP kongresinde yaşanan bayrak indirme olayını hatırladım. Acaba Hürriyet o haberi nasıl vermişti? Arşivi açıp baktım.

24 Haziran 1996 tarihli Hürriyet’in manşetindeydi kongre. "Şok eden sahne" manşetinin spotlarında "HADEP kongresinin PKK gösterisine dönüştüğü" yazılmıştı. Kongredeki gelişmeler, haberin girişinde şöyle anlatılmıştı:

"HADEP ikinci olağan kongresi PKK gösterisine dönüştü. PKK militanları kongre salonundaki Türk bayrağını indirip yerine PKK pankartı ve terör örgütünün lideri Abdullah Öcalan’ın posterini astılar."

Aradan 18 yıl geçmesine rağmen bayrak indirme krizlerinin yaşandığı HADEP ve HDP kongrelerine ilişkin iki haberin yaklaşımı, sunumu ve dili arasında bir fark var mı? Ben göremedim doğrusu…

Muhabirin yazdığı HDP haberinin, editörler tarafından değiştirilerek yayımlandığı haline dönüştürüldüğünün de altını çizmek durumundayım. Halbuki bu 18 yılda büyük bir değişim yaşandı. Hem gazetecilik açısından hem de siyasi açıdan. Her şey bir yana "çözüm süreci" başladı, devam ediyor. Hükümet, Hürriyet’in bu haberlerinde "elebaşı" olarak nitelendirilen Abdullah Öcalan ile görüşmeler sürdürüyor. Haberlerde "terör örgütü" olarak tanımlanan PKK da bu görüşmelerin tarafı durumunda. Hatta hükümet, İmralı görüşmelerini yasal zemine kavuşturmayı öngören bir yasa tasarını TBMM’ye sundu.

Öcalan, hem siyasi iktidarın muhatabı konumunda, hem de yazdığı mektup yine hükümet aracılığıyla yüz binlerce kişinin bulunduğu Diyarbakır meydanında okunan ve o insanların lider olarak gördüğü bir siyasi figür.

Akıp giden hayatın yıllar içinde getirdiği muazzam değişimi yok saymak, haberleri hala eski çatışmacı dille sunmak doğru değil. Günümüz gerçeklerine tekabül eden "barış gazeteciliği" ilkeleri. Muhabirinden, Yazı İşleri’ne kadar tüm editoryal kadro bu ilkeleri dikkate almak durumunda. 

Hatırlatayım, Doğan Holding Onursal Başkanı Aydın Doğan, Doğan Grubu medya kuruluşlarının genel yayın yönetmenlerine geçen yıl gönderdiği mektupta "barış süreci"nin gazetecilere yüklediği sorumluluğu vurgulamıştı:

"Ülkemizde, son günlerde, terör sorununun çözümü ve Kürt sorunu ile ilgili önemli bazı gelişmeler yaşanıyor. Sürecin seyrini objektif biçimde izlemek ve özgürce yorumlamak temel işlevimiz olmakla birlikte, ülkemizin menfaatleri açısından yüksek derecede sorumlu bir yayıncılık çizgisi izlemek de görevimizdir. Bu bakımdan, bu süreç boyunca, barış dilini korumaya, süreci, olumsuz etkileyebilecek çatışmacı yaklaşımlardan kaçınmaya özen göstermeliyiz. Söylemimizi, sözcüklerimizi seçerken, yaratacağı algıyı göz önüne alarak hareket etmeliyiz."

Bu mektubu "gazetecilikte bir dönemin kapanışının ilanı" olarak gördüğümü ve çok önemli bulduğumu o günlerde yazmıştım Okur Temsilcisi köşesinde. 21 Ocak 2013’te yayımlanan o yazımda bir de değerlendirmede bulunmuştum:

"30 yılı aşan kanlı sürece dönüp bakınca ana akım medyanın bugüne kadar ‘barış dili’ kullandığını, barış gazeteciliği yaptığını söylemek maalesef mümkün değil. Çatışmacı dil ve resmi görüşün sözcülüğü, barışa hizmet etmedi, edemezdi."

Anlaşılan yinelemekte yarar var; çatışmacı dil barışa hizmet etmez. Bu topraklarda kavgaların bitmesi için biz gazetecilere düşen, barış gazeteciliğini içselleştirmek…

 

Devlet zafiyet içindeyse

Meğer Türkiye’de "gereksiz gerçeğe aykırı ve devletin zafiyetini ortaya koyacak şekilde yayın yapma" suçu (!) varmış. Musul Başkonsolosluğu’ndaki rehine krizine konulan yayın yasağı ile birlikte öğrendik böyle bir suçun mevcudiyetini. Mahkemenin yayın yasağı kararında, savcının rehinelerin güvenliğinin yanı sıra bu gerekçeyle de soruşturma yürüttüğü yazıyor.

Öncelikle savcının "gereksiz gerçeğe aykırı yayın" ifadesine takıldım. "Gerçeğe aykırı yayınlar" arasında gerekli gereksiz ayrımı nasıl yapılıyor anlayamadım. "Gerçeğe aykırı yayın"ın gereklisi de oluyor mu acaba?

Belki de savcı, Başbakan Erdoğan’ın "Medyadan rica ediyorum. Tahrik ederek değil, lütfen yazmadan, çizmeden fazla da konuşmadan takip edin" sözlerinin hemen ardından yayın yasağı talebi yazınca aceleye gelmiştir.

Savcı, "gereksiz gerçeğe aykırı yayın" ile birlikte bir de "devletin zafiyetini ortaya koyacak yayınlar yapılması" suçundan bahsediyor ki, bunu anlamak da hayli güç. Zira Sedat Ergin’in de yazısında dikkat çektiği gibi, Türk Ceza Yasası’nda ve de Basın Kanununda böyle "suç" yok! Kaldı ki, bugüne değin bu tarz yayınlarla ilgili birilerinin ifadesinin alındığını, işlem yapıldığını da duymadık. Hayali bir "suç" üzerinden soruşturma yürütmek kolay olmasa gerek.

Diğer yandan vahim bir hukuk mantığı ile karşı karşıyayız. Böyle bir suç olmamasına rağmen Ankara 9.Ağır Ceza Mahkemesi, "devletin zafiyetini ortaya koyacak yayın yapıldığı" gerekçesiyle yasak getirdi! İyi de bizim gazeteciler olarak işimiz ne? Kamu adına iktidarı denetlemek, gazetecilerin görevi değil mi? Devletin eksiklerini, yanlışlarını, zaaflarını gösteremeyen, devlete ve onu yönetenlere karşı eleştirel, sorgulayıcı habercilik yapamayan medya, halkı bilgilendirme işlevini nasıl yerine getirir?

Bu yasağı koyan mahkeme, düpedüz medyanın görevini yapmasını engelliyor; basın özgürlüğünü sınırlıyor; Anayasayı ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesini ihlal ediyor.

Bakın IŞİD’in Musul Konsolosluğu’ndan 49 kişiyi kaçırarak rehin almasının üzerinden 19 gün geçti. Mahkemenin sansür kararı vermesinin üzerinden de 14 gün. Rehin alınan insanların durumuyla ilgili ne olup bittiğini kimse bilmiyor. Bir sır perdesi örtüldü; o insanların kurtarılması için ne yapıldığı ya da yapılmadığı konusunda kamuoyunun hiç bir fikri yok. 

Şimdi sormak gerekmiyor mu, devletin zafiyeti gizlendi de ne oldu? Eminim hükümet, sansürün olmadığı bir ortamda medya ve dolayısıyla kamuoyu baskısını üzerinde hisseder ve rehineleri kurtarmak için daha aktif davranırdı. 

 

Yasak yanlış algılanıyorsa

Musul Başkonsolosluğu’ndan rehin alınanlarla ilgili yayın yasağının, medyada yanlış algılandığı kanısındayım. Şöyle ki, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı, "olay ve soruşturma konusunda yayın yasağı konulmasını" talep etmiş. Ama Ankara 9.Ağır Ceza Mahkemesi, "soruşturma dosyasıyla ilgili olarak her türlü yazılı, görsel basın ve internette soruşturma tamamlanıncaya kadar yayın yasağı konulmasına" karar vermiş. Bu kararda savcının talep ettiği "olay" sözcüğü geçmiyor; dolayısıyla mahkeme olayla ilgili bir yayın yasağı koymamış aslında.

Halbuki medya, mahkemenin 16 Haziran tarihli kararını çok geniş uyguluyor. Olayla ilgili gelişmeler, yani rehin alınan insanların durumlarındaki değişimler hakkında da yazılamazmış gibi davranıyor. Böylece olay tümüyle perdeleniyor.

Anlaşılan Reyhanlı’daki bombalı saldırı, 17 Aralık yolsuzluk soruşturması, Uludere’deki katliam, Suriye’ye giden TIR’lar gibi birçok konuda mahkeme kararlarıyla yayın yasağı konulması ve tabii Başbakan Erdoğan’ın "Yazmayın, çizmeyin" uyarıları, medyayı temkinli davranmaya itti. Musul soruşturmasıyla ilgili yayın yasağı, rehinelerle ilgili de haber vermemeye dönüştü. Başka bir deyişle sansür, beraberinde otosansürü getirdi.

Rehinelerin aileleri Dışişleri’ni ziyaret etti; hemen hiçbir yerde haberi çıkmadı. Davutoğlu’nun şoförlerle birlikte 80’i bulan rehinelerle ilgili sözleri bile kırpıldı, satır aralarına gizlendi. Yazarlar da bu konuda yazmamaya başladı.

Türkiye medyası yazmıyor, çizmiyor ama dünya medyası doğal olarak bu konuda haber yapmaya devam ediyor. Oralarda çıkan haberlerin çevirileri de bizde yayınlanmıyor. Dünya biliyor, izliyor ama bu ülkenin insanları öğrenemiyor kendi insanlarının yaşadıklarını. Bu çok saçma değil mi?

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 30 HAZİRAN 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr