1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
 23 Haziran 2014, Pazartesi
 

Maalesef “Barış gazeteciliği” ilkelerinin spor haberlerinde de uygulanması gereken bir aşamaya geldik. Sporda şiddet, endişelenmemiz gereken bir aşamada.

Futbol takımları arasındaki çatışmalar basketbol salonlarına da taşınmakla kalmadı; basketboldaki Fenerbahçe-Galatasaray çekişmesi, Galatasaray’ın final maçını protesto etmesine kadar uzandı. Bu gidişe müdahale edilmezse önümüzdeki sezon daha vahim olaylarla karşılaşmamız işten bile değil. 

Olayların bu noktaya gelmesinde birçok etkenden söz edilebilir. Hatta kulüp yöneticilerinin hoşgörüsüz, uzlaşmaz ve kavgacı tavırlarının, toplumdaki kutuplaşmaların spora yansımasının bu tür olayları doğurduğu da öne sürülebilir. Bence bu kesinlikle doğru. Özellikle bazı kulüp yöneticilerinin olayların bu noktaya gelmesinde büyük rolü olduğu tartışma götürmeyecek bir gerçek. Ama -az ya da çok- spor medyasının da etkenlerden biri olduğu açık. Ne yazık ki, spor medyası bugüne değin şiddeti teşvik etmeyen, nefreti körüklemeyen ve taraftarlar arasında ayrımcılık yapmayan bir dil kullanmak konusunda özenli davranmadı.

Türkiye spor medyası, sporda şiddetin yayılmasındaki sorumluluğu ile yüzleşmek, hatalarını geçmişte bırakıp, şiddetin önlenmesi için misyon üstlenmek durumunda. Burada sadece spor yazar, muhabir ve foto muhabirlerine değil, spor servisi yöneticileri, editörler ve spor yorumcularına da büyük görev düşüyor.

Üstelik bu çatışmalı ortamda artık spor medyasının şiddeti özendirmeyen bir dil kullanması da yetmez. Sporda şiddeti ve nedenlerini ortadan kaldırmaya ve kulüpler arasında barışı sağlamaya odaklanmış bir çizgi izlemesi gerekli.

Sporda barış ve dostluk ortamını getirecek yayımcılık konusunda “barış gazeteciliği” ilkeleri, Türkiye spor medyasına yol gösterebilir. Çünkü “Barış gazeteciliği” daha çok silahlı çatışmalarla, savaşlarla anılsa da Prof.Dr. Sevda Alankuş’un dikkat çektiği gibi “gündelik hayatın bütün çatışmalı durumları için gerekli bir gazetecilik anlayışı ve pratiği.”

“Barış Gazeteciliği” kitabının yazarları Jake Lynch ve Annabel McGoldrick’in “Barış gazeteciliği yapmanın püf noktaları”nı sıralarken, “Ben ve öteki gibi keskin ayrımlar yapmaktan kaçının” ve “Birisini şiddeti başlatmaktan ötürü suçlamayın” uyarısında bulunuyorlar. Dikkat ederseniz Galatasaray ve Fenerbahçe arasındaki kavgaya ilişkin haberlerde bu iki yanlış sürekli tekrarlanıyor. Hem iki takım arasında ayrım yapılıyor, hem de haberi yazanın durduğu yere bağlı olarak diğer takım kavgayı başlatmakla suçlanıyor. 

“Barış gazeteciliği” pratiğinin Türkiye spor medyasına pusula olması gereken iki uyarısı daha var. O maddeleri de spor gündemine uyarlayarak aktarayım:

- Sadece bir tarafın yaşadıklarına ve endişelerine odaklanmayın. Tüm tarafların görüşlerinin eşit derecede haber değeri olduğunu benimseyin.

- Bir tarafın yaptığını diğer tarafın gözünden tanımlamayın. Bu gazetecinin bir tarafı tutmasına ve şiddetin tırmanmasını haklılaştırmaya neden olur.

Bu iki uyarının önemini anlamak için GS ve FB arasında son yaşanan gelişmelerle ilgili haberleri gözden geçirmek yeter. Çoğu muhabir ve yazar, olayları izledikleri takımın yöneticilerinin penceresinden yansıtmadı mı? Oysa yapmaları gereken olaylara nesnel bakmak; iki tarafın görüşlerine de eşit mesafede durmaktı. 

Dilerim Türkiye spor medyası, bu satırları bir dikkat çekme çağrısı olarak kabul eder. “Çatışmacı gazetecilik”ten vazgeçme zamanı geldi de geçiyor bile…

 

Bayan X’e eleştiri

“Porno kâbusunda çifte takipsizlik” haberindeki yenilikten söz etmiştim geçen hafta. Polisiye haberlerdeki isim kodlamalarının yarattığı bulmaca sorununu aşmak için mağdur kadının adı, “Bayan X” yazılmıştı haberde.

Milliyet gazetesinden Damla Yur, yöntemi desteklemekle birlikte “kadın yerine “bayan” denilmesine itiraz etti:

“Kadını deşifre etmemek için kısaltma kullanılması çok olumlu iken başına eklenen ‘Bayan’ emin olun toplumsal cinsiyet dilinin hâkimi bir çok kişi tarafından ‘Bağyan’ olarak okundu. Toplumsal cinsiyet eşitliğini bilen, irdeleyen, düşünen, inanan ve sorgulayan kişiler erkekler, hep erkekken; kadınların neden kız, bağyan, hatun, hanımefendi olduklarını bir türlü anlayamaz. Bakkala gittiğimizde “Buyrun hanımefendi” ya da “Bayan bakar mısın?” cümleleri ideolojik ve ‘asla’ kullanılmamalı değil ancak bir siyasinin ‘Kız mıdır kadın mıdır?’ demesi ya da Hürriyet gibi bir gazetenin haberinde ‘Kadın X’ değil de ‘Bayan X’ olması çok da masumane okunmuyor en azından bilinç altında - dışında-.”

Kadın yerine “bayan” ya da “hanım” sözcüğünün kullanılmasını doğru bulmadığımı daha önce yazmıştım. Cinsiyet belirtirken erkeklere “bay” ya da “Bey” demeden “Erkek” yazılıyorsa, kadınlar için de “Kadın” demekten sakınmamak gerek. Kadın sözcüğüne erotik, cinsiyetçi değerler atfedip onun yerine hanım, bayan sözcüklerini ikame etmek hem ayrımcılık, hem de Türkçe açısından yanlış bir kullanım. Nitekim Hürriyet de haberlerinde ve hatta spor sayfalarında,resmi kuruluşların tersine “Kadın” sözcüğünü kullanıyor.

O haberde “Bayan X” yazılması ise bence doğru. Çünkü “kadın” cinsiyet belirten bir sözcük iken “bayan” bir hitap biçimi. “Bayan X” derken amaç da cinsiyet belirtmek değil, kişiyi adlandırmak. Aynı şekilde polisiye haberlerde erkekler için de “Erkek X” değil, “Bay X” yazılmasının doğru olacağı kanısındayım.

 

Okurdan kısa kısa

Ali Özgentürk: Kelebek ekinde İzzet Çapa, 10 Haziran’da benimle ilgili bir hata yaptı. “..Ali Özgentürk’ün Aytmatov’dan çevirdiği” diye yazdı. Ben “Selvi Boylum Al Yazmalım” filminin senaryo yazarıyım, çevirmeni değilim. Aytmatov’un ilk çevirileri “Kırmızı Eşarp” adıyla yayınlanmıştır. Sonra film efsaneleşince yayınevleri filmin adını hikâyede de kullanmışlardır.

Namık Alan: Toplu olmayan katliam olur mu? Katliam toplu öldürme değil mi zaten? Ama siz 16 Haziran’da Dış Haberler sayfasında “IŞİD’den toplu katliam” başlığı attınız.

Ahmet Feridun Gündoğdu: Son Soma bilirkişi raporu üzerine gazetenizde ne yazı çıktı? Hani unutmayacak, unutturmayacaktık? Tabii gündemde Işid, Ekmeleddin İhsanoğlu ve Balyoz davası vardı. Üzüldüm…

Not: Hürriyet’te, 21 Haziran’da “Soma’da bilirkişi yangın yüzünden madene inemedi”, 20 Haziran’da “Madenciye kötü haber” ve 18 Haziran’da “Somalı işçilerin ifadeleri ihmaller zincirini ortaya koyuyor” haberleri yer alıyordu.

Metin Susan:18 Haziran’da “Kasabayı sildi” haberinde ABD’nin Nebraska eyaletini vuran çifte hortumun bir görgü tanığının durumu “Sanki Tanrı el tırnaklarını toprağa sürtüyordu” diye tarif ettiği bildiriliyor. Türkçede “tırnak” deyince el tırnağından bahsettiğimizi herkes anlar. Ayrıca haberin İngilizcesinde “two fingernails” deniyor. Yani Tanrı iki tırnağını sürtmüş. İki tırnak, iki hortumu temsil ediyor. Haberi çeviren “Tanrı’nın el tırnakları” yerine “Tanrı’nın iki tırnağı” yazsa daha hayırlı olacakmış.

Kaan Sanlı: 21 Haziran’da internette “Çıplak fotoğrafını internetten görünce” başlığını tıkladım. Karşıma “Teknoloji dünyasında neler oldu” galerisi çıktı. Beni yanıltmaya ne hakkınız var?

Ferruh Yılmaz: Hürriyet’i sabah (17 Haziran) aldım açtım ne Almanya maçı ne de GS-FB basket maçı. İkisi de yok. Efendim erken taşra baskısıymış da mış mış... Beyler kaçıncı yüzyılda yaşıyoruz. Balıkesir İstanbul’a çok mu uzak? 

FARUK BİLDİRİCİ / 23 HAZİRAN 2014 / HÜRRİYET


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr