1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
 05 Mayıs 2014, Pazartesi
 

“Rüya gibi düğün” başlıklı bir haber. Mutlulukla gülümseyen bir gelinle damat fotoğrafıyla birlikte. 

O fotoğraftaki damat, İzmir’in tanınmış ailelerinden birinin oğlu olan Hakan Pehlivanoğlu. Hürriyet, düğün haberini ve fotoğrafı 4 Ağustos 2008’de yayımladığında sevinmiştir muhtemelen. Ama şimdi o haberden rahatsız. Avukatı aracılığıyla Hürriyet’e bir ihtarname göndermiş, haber ve fotoğrafın yayından kaldırılmasını istiyor!

Efendim, geçen yıl boşanmış; “eski evliliğine ilişkin haber ve fotoğraflarının hala erişime açık bir şekilde yayınlanması kendisini manen yaralıyor” imiş! Avukat, “Kişilik hakları ve manevi değerlerine zarar veren haber ve fotoğrafın yayından kaldırılmasını”, aksi halde yasal yollara başvuracağını duyuruyor.

Ne garip, nüfus kayıtlarına baktığınızda bu beyefendinin evlenip boşandığı yazar orada. O kayıtları değiştirmeyi aklına bile getiremez ama gazetedeki eski haberi sildirip, geçmişini görünmez kılmaya çalışabiliyor! Gazetelerin arşivi karalama tahtası sanki, beğenmiyorsan sil gitsin…

Aslında internet arşivindeki haber, yazı ve fotoğrafların yayından kaldırılması isteklerinde sınır yok. İki cinayet işlemiş birinin, cezaevinden çıktıktan sonra yargılama haberinin tümüyle silinmesini istediğini de gördüm, yıllar önce kızı kaybolduğunda verdiği ilanın yayından kaldırılmasını talep edeni de…

Doğrusu biz gazetecilerin, bu tür taleplere, yargı kararları, maddi hatalar, mağduriyetler, hakaret ve aşağılamalar gibi özel haller dışında kapalı olmamız gerektiğine inanıyorum. Haberlerle ilgili yeni gelişmeler, birbiriyle ilintilendirilerek verilir ama doğru bir haberin yayından kaldırılmasına sonuna kadar karşı çıkmak gerek.

Zira biz gazeteciler gerçeği arşivleriz; orada yapılacak bir değişiklik geçmişe ilişkin gerçeği deforme etmek anlamına gelir ki, bu yöntemin pek de ahlaki olacağı söylenemez. Hani bir zamanlar Sovyetler Birliği’nde Stalin, gözden düşen kişileri, eski fotoğraflardan da sildirir, yaşamamış muamelesi yapardı ya, öyle bir şey gazete arşivlerini değiştirmek de…

Giderek artan bu taleplere yanıt verebilmeyi kolaylaştırmak için “Dijital Arşivde Düzeltme Kılavuzu” hazırladığımı daha önce yazmıştım. Kılavuzu, ONO (Dünya Ombudsmanlar Birliği) üyesi ombudsmanların değerlendirmesine açtım. Tartışmaya katılan değişik ülkelerden ombudsmanlarla benzer bir yaklaşım içine olduğumuzu gördüm. Onlar da arşiv değişikliklerine sıcak bakmıyorlar, özel durumlar dışında değişiklik yapılmaması gerektiği kanısındalar.

Kanada Radyosu Fransızca Servisi Ombudsmanı Pierre Tourangeau’nun kullandığı “içeriğin ebedileşmesi” kavramı dikkat çekici. İnternetteki arşivin, kâğıt arşivlerden farklı olduğunu vurguluyor; bu arşivlere bizim hâkim olmamızın da pek mümkün olmadığını hatırlatıyor Tourangeau. Yanlış kullanılan bir fotoğrafı kendi web sitelerinden silmelerine rağmen, kopyalayan başka sitelerdekilerin Google aramalarında görünmesini engelleyememişler:

“Web (ve Google) artık üstesinden gelmeyi denemeyeceğimiz kadar bizim gerçekliğimizin bir parçasıdır. Bir haberci olarak bizim işimizi zorlaştırır. Çünkü bizim içeriğimizin ebediyeti, bizim yayın esnasında daha titiz olmamızı gerektirir. Uyum sağlamalıyız. Vatandaşlar için de durum aynıdır. Aksi halde, sınırları nerede belirleriz? Google’ın hafızasını temizlemek bize mi düşer? Bana göre dünya bundan böyle bu yola uyum sağlamalı ve durumu kabullenmelidir.”

Evet, ben de internet arşivlerini sildirmeye çalışanlara aynı yolu öneriyorum. Arşiv sildirip geçmişlerini görünmez kılmaya çalışacaklarına yeni dünya gerçekliğini kabullenmeleri en doğrusu.

 

Futbolcuların Linda’sı

“Bu maçın sonunda kazanana Linda var” cümlesine hiç takılmamıştım doğrusu. Sadece “Linda da ne ki?” diye düşünüp, öncelikle “Futbolcular kendileriyle birlikte olmak isteyen kızlara Linda diyor” başlıklı kutuya göz attım. Linda, pazar geceleri futbolcuların gittikleri mekânlara takılan kızlara verilen kod isimmiş meğer:

“Mekâna girdiğinde futbolcuların bir şey yapmasına gerek yok. Buralara geleceklerini bilen Linda’lar da onları bekliyor oluyor. ‘Linda’, futbolcuların kendileriyle olmak için can atan Türk kızlarına taktıkları isim.”

26 Nisan’da Hürriyet Cumartesi’de çıkan Savaş Özbey imzalı bu yazıya Vrej S. adlı okur, tepki gösterdi. Önce telefonla aktardı eleştirisini, sonra da mail göndererek. Tepkisinin asıl nedeni eşinin adının da Linda olmasıydı. Linda isminin yazıda bu şekilde kullanılmasının “onur kırıcı ve aşırı derecede rahatsız edici olduğunu” savunuyor; özür dilenmesini istiyordu.

Şaşırtıcı bir tepkiydi bence. Nihayetinde ne kendisinin ne eşinin, futbol camiasıyla ve yazıda sözü geçen eğlence mekânlarıyla, oralardaki insanlarla hiçbir ilişkisi yoktu. Alınmasını anlamını pek kavrayamadım.

Yine de eleştiriyle ilgili karar oluşturmadan önce ötekileştirme, ayrımcılık ve nefret dili konularında yetkin bir isim olan Prof. Dr. Yasemin İnceoğlu’na sorma gereği duydum:

“Gazeteci, var olan bir durumun haberini yapmış, ne özrü dileyecek gazete? Gazeteci Linda adını kendisi koymamış ki! Ayrıca bu kişi Ermeni asıllı, haberde Linda’nın Türk kızları için kullanıldığı söyleniyor. Yani eğer azınlıklar için kullanılmış olsaydı, bir nebze de olsa haklı olabilirdi; ayrımcı, ötekileştirici bir dil kullanıldığı gerekçesiyle. Tamam, rahatsızlık duyabilir ama aşırıya varan bir hassasiyet hali yaşıyor okur.”

Ben de katılıyorum İnceoğlu’nun bu görüşüne. Yazıda “Linda” ismi kullanılarak belirli bir sosyal, etnik, mesleki vb grup kastedilmiyor; bir aşağılamada da bulunulmuyor. Futbolcuların, gece kulüplerinde kendileriyle birlikte olmaya çalışan kızlara verdikleri isim okura aktarılıyor.

Yazıdaki Linda, eskiden medyada sık kullanılan Nataşa isimlendirmesine de benzemiyor bence. Türkiye’de fahişelik yapan Rus kadınları için kullanılan Nataşa, giderek Rus kadınlarını ötekileştiren bir tanıma dönüşmüştü.

 

Hastalık nüksetti

Hürriyet internet, polisin 1 Mayıs’ta meydanlara çıkardığı çelik duvar ile ilgili habere, “Polis bunu da yaptı / Türkiye’de de dünyada da bir ilk” başlığı atmıştı.

Bu başlık, kimi internet siteleri ve sosyal medyada hemen yankı buldu. Hatta bazıları ölçüyü iyice kaçırıp, “Hürriyet’in polis aleyhine bir tutumu” olarak görmeye vardırdılar haberi. Bu kadarı, önyargılı ve orantısız bir suçlama. Ama maalesef eleştiriler, bir yanlışa işaret etmesi bakımından haklı. 

Ne Türkiye’de, ne de dünyada “ilk” kez kullanılıyor portatif çelik duvar. İngiltere polisi, benzer tip portatif çelik duvarları 2011 yılında Trafalgar Meydanı’nda, kamu harcamalarındaki kesintilere karşı düzenlenen gösterilerde kullanmıştı. “Demir at” adı verilen bu çelik duvarı, insan hakları örgütleri “tarihin ilk portatif Berlin duvarı” olarak adlandırmıştı. Amerikan polisi de benzer mobil sistemleri, 2012’de Chicago’daki NATO Zirvesi’nde kullanmıştı.

Zaten Türkiye’deki çelik duvar, İngiltere’den esinlenerek sipariş edilmişti. Polis, Ankara’daki bir firmaya başvurarak, İngiltere’deki o sistemi geliştirmelerini istemiş; firma da kurşun geçirmeyen, arama ve gözaltı kabini, kameraları ve gaz sıkma özelliği bulunan ilk çelik duvarı üreterek, geçen yıl Ankara polisine teslim etmişti. Polis, bu çelik duvarı 22 Mayıs 2013’te Ankara’da Fenerbahçe ile Trabzonspor arasında oynanan Türkiye Kupası finali öncesinde denemeye başlamış; İHA da o gün “Maça X Ray’li önlem” başlığıyla fotoğraflı haber yapmıştı.

Dolayısıyla, 3 Mayıs’ta basılı Hürriyet’te çıkan haberde belirtildiği gibi, çelik duvarın “ilk kez bu 1 Mayıs’ta kullanıldığı” da doğru değildi. 1 Mayıs’ta kullanılan, değişiklikler yapılarak polise teslim edilen altı adet çelik duvardan biriydi. Bir kez daha tekrarlayayım, “ilk” sözcüğünü iyice araştırmadan, emin olmadan yazmamak gerek. Yoksa böyle sorun yaratır işte…

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 5 MAYIS 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr