1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
 14 Nisan 2014, Pazartesi
 

“Savaş misafiri” manşeti, Suriye’nin Keseb kasabasındaki evlerinden sürülen iki yaşlı Ermeni kadının, Türkiye’ye kadar uzanan dramını konu alıyordu. 5 Nisan’da yayımlanan ve dış politika yazarı Verda Özer’in yazısı temel alınarak hazırlanan manşete iki gazeteden eleştiri geldi. Birincisi Agos’un Genel Yayın Yönetmeni Rober Koptaş’tan, ikincisi Sol gazetesinden…

Eleştirileri değerlendirmeye Koptaş’ın Twitter’da yazdıklarından başlayayım.

Koptaş, Twitter’da şöyle yazdı; “Hürriyet’in manşetinde iki yalan birden; 1- İki kadın kaçmadı, Lazkiye diye kandırılarak Hatay’a getirildiler. 2- Onları Hürriyet bulmadı, Vakıflı’da olduklarını Agos zaten yazmıştı.”

Sanırım Koptaş’ın eleştirisi asıl olarak “Suriye’den kaçan 2 Ermeni kadını Hürriyet buldu” başlığı ve ilk sayfadaki spotlardan kaynaklanıyor. Başlıktaki bu ifadelerin doğru olmadığı konusunda Koptaş’a katılıyorum. Gerçekten de Titizyan kardeşler kaçmadı; Keseb’i basan cihatçı militanlar onları “Lazkiye’ye götürüyoruz” diye kandırarak Türkiye’ye getirdi. İki kız kardeşi bulan ve röportaj yapan da Agos’tan Lora Baytar’dı. İki kız kardeş, Hürriyet yazarına sadece “Bize burada iyi bakıyorlar” demiş, pek konuşmamışlardı.

Fakat ilk sayfadaki yanlış sunum, iç sayfada bir ölçüde düzeltiliyor; Titizyan kardeşlerin Türkiye’ye kaçırılmasının öyküsü, Agos’ta 4 Nisan’da çıkan söyleşi kaynak gösterilerek bir kutu halinde aktarılıyordu. Bu da söyleşiyi Agos’un yaptığını ve iki kızkardeşin Lazkiye yerine Türkiye’ye getirildiğini gizleme çabası olmadığını kanıtlıyor. Gelelim “yalan” nitelemesine. Yalan ile yanlış arasında ciddi bir fark var; yalan kasıtlı bir davranış biçimidir; yanlış ise farkında olmadan yapılır. “Savaş misafiri” haberinin başlığında yanlış var, yalan yok bence…

Sol gazetesi ise 6 Nisan’da “Kandırma ‘hürriyet’i” manşetiyle çıktı. Spotta , “Kasabadan kaçan 2 bin Ermeni’den iki yaşlı kadın, ‘Lazkiye’ye götüreceğiz’ yalanıyla Türkiye’ye getirildi. Agos gerçeği yazdı. Hürriyet, ‘Türkiye kucak açtı’ diye çarpıttı” deniyordu. Sol, “AKP hükümetinin cihatçıların zulmünü örtmek için düzenlediği mizansene Hürriyet destek verdi” suçlamasında bulunuyordu:

“..Hürriyet, Kesablı kadınların Agos’a yaptığı açıklamaları çarpıtarak alıntılarken, gerçekleri tersine çevirmeye çalıştı. Yapılan haberde kadınların ‘Erdoğan kötü adamlara yolu açtı’, ‘kötü adamlar Türkiye’den geldi’, ‘Lazkiye’ye götüreceğiz dediler ama Türkiye’ye getirdiler’ sözlerine yer verilmezken ‘Keseb’te mağdur olan herkese Türkiye kapılarını açıyor’ denildi.”

Titizyan kardeşlerin kandırılarak Türkiye’ye getirildikleri sözlerinin Hürriyet’te yer almadığı eleştirisi doğru değil. Ayrıca iki Ermeni kız kardeşin kamplarda değil, “Ermeni köyü olan Vakıflı’da misafir edildikleri yine de Lazkiye ya da Beyrut’a gitmek istedikleri “ vurgulanıyordu haberde.

Ancak Sol, bir noktada haklı; iki kız kardeş, “Eğer Erdoğan yolları açmasaydı Kesab’a bu kadar çok kötü adam gelmezdi” demişlerdi. Başbakan Erdoğan’ı, dolayısıyla Türkiye’yi suçlayan bu cümlelere Hürriyet’teki alıntıda yer verilmemesi ciddi bir eksiklikti.

Aslında Verda Özer bölgedeki gözlemlerine dayalı yazısında “Ermeni diasporasının bu saldırılarda Türkiye’nin parmağı olduğu iddialarına” yer veriyor; hatta Ermenistan Cumhurbaşkanı Sarkisyan’ın Türkiye’ye baskı yapılmasını istediği bilgisini aktarıyordu.

Fakat yine de Titizyan kardeşlerin Erdoğan’ı suçlayan sözlerine alıntı yapılan kutuda yer verilmemesi, Türkiye’nin Keseb’teki rolüyle ilgili iddiaların başlık ve spotlarda görülmemesi, bunun yerine ilk sayfada Dışişleri Bakanlığı’nın Ermeni kadınlara yardımının öne çıkarılması sorunlu bir duruma işaret ediyordu. Dünya medyasının, Türkiye’nin cihatçı militanlara sınırını açtığı ve yardım ettiği iddialarıyla çalkalandığını hatırlamak bile Türkiye’nin Keseb’teki rolünün daha çok sorgulanması, daha çok araştırılması gerektiğini gösteriyor. 

Yanlışlarına rağmen Hürriyet, o manşetle iki Ermeni kadının başına gelenleri duyurmuş, Keseb’teki Ermenilerin yaşadıklarına dikkat çekmiş oldu. Zira Agos’un söyleşiyi yapması ve ardından Hürriyet’in o manşeti yayımlamasına kadar Türkiye medyası Keseb’de yaşananların bu denli farkında değildi…

 

Kara kutunun bataryası

“Ya bugün bulunur ya da belki hiç” başlıklı haber, kaybolan Malezya uçağı ile ilgiliydi. Bu ilginç başlığın atılmasının nedeni, uçağın karakutularının batarya ömrünün, haberin yayımlandığı 7 Nisan’da bitecek olmasıydı;

8 Mart’tan bu yana ulaşılamayan uçağın kara kutularının ömrü 30 günle sınırlı. Dolayısıyla bugünden itibaren bulunsalar bile hiçbir veriye ulaşmak mümkün olmayacak.”

Serdar Ertekin adlı okur, haberdeki bu bilgiye itiraz etti. “Uzman değilim ama belgesel izlerim” diyerek kendisini tanıtan Ertekin, “Kara kutudaki enerji kutunun yerini belli etmek içindir ve tükendiğinde içinde kayıtlı olan bilgi yok olmaz” görüşünü savundu.

Ben de okurun bu eleştirisini havacılık uzmanı ve Kokpit programı yapımcısı Uğur Cebeci’ye sordum:

“Okuyucumuz haklı. Karakutularda sinyal sistemi bir bataryadan beslenir. Süresi 28-38 gün arasında değişim gösterir. Sinyal sistemi ile verileri kaydeden sistem grubu arasında bir bağ yoktur.

Uçaklarda iki kara kutu vardır. Birisi kokpitteki son konuşmaları saklayan CVR adını taşır. Diğeri ise uçuş datalarını-parametrelerini saklar. Buna da FDR denir. Bu iki kayıt sistemi aslında bildiğimiz teyp gibidir. Ama çok dayanıklı özel bantlar kullanılır. Kara kutular içindeki bu sistemler yüksek ısıya dayanıklıdır, su altında bazen yıllarca bozulmadan kalabilir. Karakutular kaza sırasında parçalansa da elde kalan bantlar dinlenir ve önemli ipuçları elde edilebilir. Bir de kara kutular siyah renkli değildir. Kötü haber taşıdıkları için bu ad verilmiştir. Her yerde kolay fark edilsinler diye oranj rengindedir. Yani portakal rengi gibi dış boyası vardır.”

Cebeci de okuru doğruladığına göre, uluslararası medyadan toplanan haberde ya yanlış çeviri söz konusu ya da yanlışlık haberin kaynağında…

 

YSK’dan ilkel cezalar

17 Aralık, iktidar ve cemaat medyası arasındaki kavganın da başlama vuruşuydu. Yerel seçim sürecinde gazetecilik ilkeleriyle başdaşmayan, hatta kimi zaman habercilikten tamamen farklı kaygılarla hazırlandığı açıkça sırıtan senaryolar bile, haber kılıfında yayımlanarak kavga sürdürüldü. Bir tarafta ölçüsüz AKP propagandası, öbür yanda iktidara yönelik ağır suçlamalar vardı.

Yüksek Seçim Kurulu da bu kavganın tarafı olan medya kuruluşlarına daha önceki seçim dönemleriyle kıyaslanmayacak düzeyde rekor cezalar yağdırdı. En çok Samanyolu haber, A Haber ve Beyaz Tv cezalandırıldı; her birine 40’dan fazla program durdurma cezası verildi. Tabii YSK’nın giyotini, bu kavganın tarafı olmayan Habertürk, Fox, Kanal D, CnnTürk gibi kanalları da vurdu.

Gerekçesi ne olursa olsun, bu kanallara verilen cezaları onaylamak mümkün değil. Medya kuruluşlarının yanlışlarını gazetecilik meslek örgütleri, gazeteciler tartışır, gerekirse etik olarak mahkûm eder. Ama nihayetinde bir medya kuruluşunun yanlışı, okuru ya da izleyicisi ile kendi arasındaki bir sorundur.

YSK’nın yaptığı ilkel bir cezalandırma yöntemi. TV kanallarını cezalandıracağım derken sansür uygulayıp, izleyicilerin haber alma hakkını engelliyorlar. RTÜK’ün cezalarına nasıl karşı çıkıyorsak, gazeteci olarak YSK’nın yaptırımlarına isyan etmek de görevimiz.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 14 NİSAN 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr