1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
 24 Mart 2014, Pazartesi
 

Gazetecilikle ilgili tanım çoktur; neredeyse her gazeteci kendine göre bir tanım da yapar. Fakat hiçbiri Le Monde’un kurucusu Hubert Beuve-Méry’nin gazetecilik tanımı kadar ünlü olamamıştır. “Gazetecilik, temas ve mesafe mesleğidir” der Méry.

Gerçekten böyle bir meslektir gazetecilik. Haber kaynaklarıyla sürekli temas etmesi gerekir gazetecilerin. Zira temas olmazsa haber olmaz. Ama bu temas sırasında da haber kaynağıyla belirli bir mesafeyi korumak zorunludur. Mesafeye dikkat edilmez kaynaktan çok uzaklaşılırsa da haber yapılamaz, çok yaklaşılırsa da…

Türkiye gazeteciliğinde sorun genelde gazetecilerin haber kaynağıyla temas ederken aralarında hiç mesafe bırakmamaları, içli dışlı olmaları biçiminde tezahür ediyor. Kaynakla içli dışlı olma hali, maalesef gazeteciliğin birçok uzmanlık alanında var. Magazinde de var bu durum, polis adliye, ekonomi, politika muhabirliği ve diğerlerinde de…

Haber kaynaklarına fazla yaklaşıp arada mesafe bırakmamanın asıl sakıncası haberin, gerçeği aktarma işlevini yitirmesidir. Kaynağıyla içli dışlı olan bir magazin muhabirinin yazdığı haber, tanıtım metnine dönüşür. Polis adliye muhabirinin yazdığı haber, haber olmaktan çıkıp polis bülteni olur. Bazen de manipülatif bilgiler yayılmasına aracılık eder o gazeteci.

Kıyaslamak ne kadar doğru bilemiyorum ama benim en sakıncalı bulduğum gazetecilerin politikacılara gereğinden fazla yaklaşmasıdır. Politikacı gazeteci yakınlaşmasının yanında diğerlerinin masum kaldığına inanırım.

Zira gazeteci politikacı yakınlaşmasının sonuçları, bir kişiye ya da bir olaya özgü sonuçlar doğurmaz. Etki alanı daha geniş olur. Gazeteci, bir politikacı ile hele ülke yönetimindeki bir politikacı ile fazlaca samimi olursa onunla ilgili nesnel haberler yapamaz. Onun icraatlarına eleştirel bakamaz. Bunun bir adım ilerisi de gazetecinin bilerek ve isteyerek o politikacının gözünden yazması, onun propagandasını yapacak metinlere imza atması olur.

Oysa gazetecinin kamunun gözü kulağı olması gerekir. Gazeteciliğin temel işlevi eleştirel bakmak, kamu adına denetlemektir. Politikacılarla, devlet adamlarıyla fazlaca yakınlaşan gazeteci asli görevini yapamaz.

Ne yazık ki, özellikle de iktidardaki politikacılarla içli dışlı olma hali AKP döneminde hayli yaygınlaştı medyada. Ankara gazeteciliği ile sınırlı kalmayan, İstanbul gazeteciliğine de sirayet eden, hatta gazeteciliğin genlerine kanser hücreleri gibi yayılan yeni bir ilişki tarzı gelişti.

Bunda iktidarın akreditasyon cezaları, başbakan ile gezi ödülleri yöntemlerini de kullanarak gazeteciler arasında “bendensin/benden değilsin” ayrımı üzerine kurduğu ilişkinin etkisi çok büyük. Kuşkusuz “temas mesafe ilkesi”ni göz ardı etmelerinin sonucu olarak kiminin “dost gazeteci”, kiminin de “yandaş gazeteci” haline gelmelerinin katkısı da azımsanamaz. Tabii medya kuruluşlarının iktidarın baskıları karşısında çeşitli nedenlerle direnememelerinin sahadaki gazetecileri erk sahipler karşısında zayıf bırakmasını da saymalıyım gazetecilerin politikacılarla fazlaca samimi olma halinin nedenleri arasında.

Sonuç ortada. Arada mesafe bırakmayan, kimlik ikilemi yaşayan gazetecilerin ilişkilerinin sonuçlarını, gazetecilik ürünleri olmaktan çıkmış metinler olarak gördük, görmeye de devam ediyoruz her gün. Okurlar ise haber bekliyor; çünkü bizim asıl velinimetimiz okurlarımız. En büyük sorumluluğumuz onlara…

 

Anlaşılmaz bir aşk

Keşke bir akademisyen, şehir efsanelerinin doğmasına medyanın katkısı üzerine bir araştırma yapsa. Örnek olarak da Glock marka tabanca haberlerini inceleyebilir. Hayli bol malzeme bulabileceğine de eminim…

Kars’taki kanlı olayda gazeteler, ajanslar, internet siteleri katilin kullandığı silahın markasının “Glock” olduğunu yazmayı ihmal etmemişti. Katil TÜİK bürosunu basıp altı memuru öldürdükten sonra intihar etmiş; medyanın üzerinde durduğu en önemli ayrıntı tabancanın markası!

Hatta Hürriyet’teki haberde başlığa çıkmıştı silahın markası; “Glock’lu sosyolog katliamı”. Namık Ark adlı okurun dikkatini çekmiş bu başlık:

“Kars’taki cinayet haberine ‘Glock’lu sosyolog katliamı’ başlığı atmışsınız. Tabancanın markasının Glock olması neyi değiştiriyor acaba? O da bir marka sonuçta. Beretta, Browning, Smith Wesson ya da başka bir marka olsaydı da böyle yazacak mıydınız? Sıkılmadınız mı Glock reklamı yapmaktan?”

Okur kesinlikle haklı. Tabancanın markasının habere bir katkısı yok. Katilin başka bir marka değil de Glock marka tabanca kullanmasının cinayetin işlenmesinde farklı bir rolü olduğuna dair bir veri de yok haberde.

Hal böyleyken tabanca markası yazmanın, hele de başlığa çıkarmanın nasıl bir anlamı var? Eğer silah markasını başlıkta görmek haberin cazibesini artırıyorsa bütün cinayet ya da polis adliye haberlerinde silah markasını öne çıkarmak gibi bir alışkanlık olması gerekir. O da yok. Örneğin “Glock’lu sosyolog katliamı” başlıklı bu haberin hemen yanında “Kıskanç DJ’den çıplak intikam” haberinde de kıskandığı kadını kaçıran DJ kadının kullandığı silahın markası başlığa çıkarılabilirdi. Ama çıkarılmamakla kalmamış, haberin içinde de silahın markası yazılmamış.

Zaten Türkiye’de okurların bu Glock’tan çekmediği kalmadı. Bir zamanlar da aslı astarı olmadığı halde “Hayalet silah” yazılırdı Glock marka tabancalar için. Neyse ondan vazgeçildi ama yine de rastladıkları her olayda bu silah markasını öne çıkarmaktan hala vazgeçmiyor muhabir ve editörler.

Türkiye’de “Glock” efsanesinin doğmasının nedeni de medyanın işte bu yerli yersiz, üstelik bedavadan yaptığı reklamlar ve anlaşılmaz aşkı... 

 

Okurdan kısa kısa:

Aydın Demirer: Cumhurbaşkanı Gül, Danimarka başbakanı ile görüşüyor. Başbakanın üzerinde beyaz kırmızı bir döpiyes var. Muhabir bunu Danimarka başbakanının jesti sanmış. “Başbakan bizim bayrağın renkleriyle giyinmiş” diyor. (19 Mart) Oysa Danimarka’nın bayrağı da kırmızı beyaz.

Koray Kılınçat: 18 Mart tarihli “Eğitimli kadının kalçası küçük” haberinizi okudum. Resimde; cinselliği ön plana çıkarılmış bir kadın, elinde ve ayağının altında birkaç kitapla eğitimli kadın olarak kullanılmış. Kitapları ayağının altına alan kadını; haber etiğine, eğitimli kadın imajına uygun bulmadım.

M. Kerem Sünter: 1 Mart’ta çıkan Cumartesi ekindeki bazı yazım hataları olduğunu üzülerek fark ettim. Örneğin sayfa 9’daki “Ayakları baş yapan modeller” yazısında “Basitten şaşmayanlara” bölümünde “..çorapl-zagiyilmeli” ve “Ağırbaşlı beylere” bölümünde “..klit nokta” yazılmış.

Ali Alkan: Sirkeci’deki üzücü kazayı anlatırken tüm televizyonlar, gazeteler ve 40 yıldır okuru olduğum Hürriyet aynı hatayı yaptı. Araba taşıyan gemiye “araba vapuru” denir sizlerse “arabalı vapur” tutturup gittiniz! Yolcu taşıyan vapura, yolculu vapur mu deniyor ki araba taşıyana arabalı vapur denilsin?

Not: Okur haklı. Günlük dilde bazen “arabalı vapur” deniyor olsa da doğrusu “araba vapuru”. TDK ve İDO’nun sayfasında da “araba vapuru” yazılıyor. 

Adnan İşyapan: İnternette Aykut Kocaman’ın fotoğrafının yanında “Fener’e imza attı” başlığı olursa onu “Fenerbahçe’de görev aldı” anlar, neymiş diye okuruz. Ama tıklayıp “Adalete fener yak kampanyasına imza attı” başlığını görünce tepkimiz küfür oluyor. Bu şekilde başlıklarınız inandırıcı olmayacaktır.

Necdet Aydın: 8 Mart’ta internette 10. Manşet; “Eli işte gözü..” başlıklı galeri. “Scarlett Johansson’un selfie’lerinin çalınmasını ilk etapta tasvip etmedik ama gördüğümüze de sevinmedik desek Allah’ın bildiğini kuldan saklamış oluruz” diyor! Başlık lumpen, içeriği ergen dili. Seksist bakış açısı demek bile yetmez! 

Betül Ayber: 10 Mart’ta “Yüzbaşının ateşle imtihanı” haberinde yer alan emekli albay Bahri Toper’in tutuklandığı bilgisi yanlıştı. Lütfen düzeltin.

Uğur Eyman: 21 Mart’ta ilk sayfadan verdiğiniz “Nilüfer Sultan’ın şahidi İhsanoğlu” haberinde Ekmeleddin İhsanoğlu’nu, İslam Konferansı Örgütü Genel Sekreteri olarak yazmışsınız. Eski demeniz gerekirdi, görevi bıraktı çünkü.

Türkay Pamukçuoğlu: Spor sayfalarında kadın, erkek voleybol ve basketbola daha fazla yer verilmesini arzu ederim. Avrupa kupalarında takımlarımızın gruplarının puan cetvellerini sayfalarınızda görmek güzel olacak.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 24 MART 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr