1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 39 yıldır bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 19 Nisan 2010’dan itibaren yaklaşık dokuz yıl Hürriyet gazetesinde Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yaptım.

Faruk Bildirici


 GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
 20 Ocak 2014, Pazartesi
 

Hürriyet, Orgeneral Işık Koşaner’in internete düşen ses kaydını “Komutandan acı itiraf” başlığıyla manşete çektiğinde eleştirilmişti. “Nasıl olur da Hürriyet, yasadışı yollardan elde edilen ses kaydını yayımlar?” denilmişti.

Üç yıl önceki o eleştiriyi yanıtlarken de yazdım görüşlerimi, daha sonra politikacılarla ilgili olarak ortaya çıkan ses ve görüntü kayıtlarıyla ilgili olarak da. Yasadışı yöntemlerle izleyen, dinleyen odakların üzerine gidilmesi, sorumluların ortaya çıkarılması için çaba harcamalıdır gazeteciler. Ülkeyi yönetenlerin, güvenlik birimlerinin bu soruşturmaları savsaklamamaları için her olayı ısrarla takip etmelidirler. Bugüne değin hemen hiçbir telefon dinleme ya da gizli görüntü kaydının asli faillerinin açığa çıkarılmamış olması Türkiye gazeteciliğinin bu görevini hatırlatmak için sanırım yeterli bir gerekçedir.

Fakat gazetecilik açısından gizli kayıtların yayımlanması konusunda belirleyici olan o gizli kaydın yasal yollarla yapılıp yapılmaması yani yöntem değildir. Temel alınması gereken soru, o kayıtların yayımlanmasında “kamu yararı olup olmadığı”dır. O kayıttaki içeriğin bilinmesinde “kamu yararı” varsa illegal yollarla elde edilmiş olsa da yayımlanabilir. Tersine legal yollarla, mahkeme kararıyla elde edilen gizli kayıtların yayımlanması ise bazen sakıncalı olabilir. Zira bazı telefon ve görüntü kayıtları, “özel hayatın gizliliğini” ihlal edebilir. “Kamu yararı” ile “Özel hayat” kavramları bir terazinin iki kefesi gibidir; “Özel hayat” alanına giriyorsa “kamu yararı”ndan söz edilemez. 

Nitekim bu yaklaşımdan yola çıkan Doğan Yayın İlkeleri’nde “Özel yaşamın dokunulmazlığını ihlâl eden gizli görüntü kayıtları ve telefon dinlemeleri yasal yolla elde edilmiş olsa bile kamu yararını gerektiren haller dışında yayınlanamaz” çizgisi benimseniyor.

Her zaman olduğu gibi bu ilkeyi uygularken de çifte standarda düşmemek gerek. Telefon veya görüntü kayıtlarını, muhatabının kim olduğuna bakmadan, aralarında ayrım yapmadan, sonuçlarını gözetmeden yayımlamaktır objektif ve tarafsız gazetecilik. 17 Aralık krizi sonrasında ortaya saçılan kayıtlardan örnek vermek gerekirse, işadamı Reza Zerrab’ın görüntüleri ne kadar haber değeri taşıyorsa, Başbakan Erdoğan, eski İçişleri Bakanı Muammer Güler’in ve Fethullah Gülen’in telefon konuşmalarının yayımlanmasında da o kadar kamu yararı vardır. Kaldı ki, bu tür durumlarda politikacılar ile devlet adamlarının özel hayat alanı daha dardır. Vatandaşların, ülkeyi yöneten devlet adamlarının ve yüksek bürokratların ya da yönetmeye aday politikacıların perde arkasında yapıp ettiklerini de bilmeye hakkı vardır.

Kuşkusuz bütün medya kuruluşlarının kimseyi peşinen suçlu ilan etmemeye, soruşturmayı yönlendirmeye çalışmamaya ve okuru doğru bilgilendirmeye özen göstermesi gerekir bu yayınlarda…

 

Bekâret kaybedilir mi?

Galatasaray Üniversitesi İletişim Fakültesi’nden Dr. İdil Engindeniz Şahan, hurriyet.com.tr’de “Ünlüler bekâretlerini kaç yaşında kaybetti” başlığıyla açılan eski bir fotoğraf galerisini eleştiren bir mail gönderdi:

“Galeri’nin kurgusundaki aksaklıklara ve nasıl bir bilgi verdiği belli olmayan cümlelere de değinmek mümkün ama sorun çok daha temelde. ‘Bekâret’in ‘kaybedilen bir şey olarak sunulması, kadın bedenine yönelik baskıların arttığı bir dönemde, kabul edilebilecek bir yaklaşım değil. Aynı galeri şu anda ‘Ünlülerin en özel itirafları’ başlığıyla ve içeriğine erkekler de eklenerek yayınlanmakta ama bu yapılan ‘gazeteciliği’ daha iyi kılmıyor maalesef.

Sadece kadın fotoğraflarının bulunduğu ilk sayfada alt başlıktaki ‘Hayatlarının değiştiği an’ ifadesi de yine kadın cinselliği üzerinde yarattığı baskı ve toplumsal algıyı yeniden üretme haliyle kimseyi özgürleştirmiyor. ‘Namus’ adı altında meşrulaştırılmaya çalışılan kadın cinayetlerinin zeminine katkı sağlıyor.

Bunun abartılı bir yorum olduğunu düşünüyorsanız o zaman kadın cinselliğinin fantezi unsuru olarak kullanılması açısından bakabilir ve ‘Onu (Céline Dion) fetheden kişi ise şimdi eşi olan yapımcı Rene Angelil’ cümlesi üzerinde bir daha düşünebiliriz. Hürriyet’in kendini bu kadar da anti-feminist, ‘kadının fethedildiği’ bir yerde konumlandırmadığına inanmak arzusundayım. Sayfanın daha fazla ‘tıklanması’, daha kolay reklam alınması için saygınlık kaybı yaşamaya değer mi diye de düşünmek gerek.”

Engindeniz’in eleştirisini ilgili arkadaşlara sordum. O galeri yıllar önce hazırlanmış, bir süre önce “bekâretini kaybetmek” gibi ifadeler arkadaşların da dikkatini çekmiş, o sözcükleri ayıklamışlar. 

Bu vesileyle bir kez daha vurgulamak istiyorum. Kadınlarla ilgili başlık atarken, aynı konuda erkekler için yaptığımız tanımlamaları hatırlamakta yarar var. Erkekler ilk kez seviştiklerinde ne diyoruz? “İlk deneyim”. Öyleyse kadınlar için de bekâretten bahsetmek yerine “ilk cinsel deneyim” demek en doğrusu.

 

Gazetecilere aforizmalar

Yanlış yaptığımızı keşfettiğimizde, bunu açıkça söylemeye hazır olmalıyız. Gururumuzu bir kenara bırakıp, hata yaptığımızı itiraf etmek, dirayet ve bilgeliğe ulaşmada tek umudumuzdur. Başka bir deyişle, daha iyi bir dünya yaratabilme yolunda tek umudumuz. (George Monbiot) 

 

Okurdan kısa kısa:

Ahmet Kumcuoğlu: Ankara Eki’nde 7 Ocak’ta çıkan “Gezici kaldırım” haberinin spotunda “Pankartın koyulduğu alanda..” denmiş. Pankartın koyulduğu alan olmaz, konulduğu alan olur! İnsanlar yola koyulur, kuş yere konar. Maalesef koymak ve konmak hep karıştırılıyor, siz de karıştırmışsınız.

İ. Adem: “Perdeleme nerede?” yazınızı Londra Türk Cemiyeti olarak okuduk. Üzülerek bildirmek isteriz ki, Hürriyet’in yaptığı tarafsız olmayan yayınlarını biliyoruz. İnsanlar, mahkemelerce suçlu ilan edilmedikçe suçsuzdur. Hürriyet, Öz konusunda taraf tutmuş ve halkı yanıltmıştır. Geç kaldınız.

Namık Koçak: 13 Ocak’ta gazetenizin üçüncü sayfasındaki “Almanya’da iki tuhaf Türk kaybı” haberinizde kullanılan ve iki orta parmağını kaldırmış kişinin resmedilmesi ne derece bir habercilik etiğidir? Daha dikkatli olmanız dileğiyle. 

Not: Bu hata fark edilmiş, o haber ve fotoğraf son baskılarda çıkarılmış.

Müjgan Alp: Hürriyet dilini düzelt. “Çocuk gelin” gibi sözcükler sapkınlığı masum göstermeye yarıyor. 13 yaşında anne olan, 14 yaşında öldürülen Kader, “çocuk gelin” değil, yasal pedofili kurbanıdır.

Ahmet Kırlı: Haberin spotunda “Vatandaş ise 5 yıldır tutuklu bulunan kanser hastası Prof.Dr.Fatih Hilmioğlu için ‘Yeter bırakın artık’ diyor. Hangi vatandaş, nerede, kime söylemiş bunu? Bu nasıl bir haber dili?Tamam Hilmioğlu bence de bırakılsın haksızlık yapılıyor ama ben de oturup kendi isteğimi yazsam vatandaş istiyor sayılır mı? Gazeteciler dayanaksız genellemeler yapmamalı.

Cevdet Özcan: 15 Ocak’ta gazetenizin 14.sayfasındaki bulmacada soldan sağa 11’de “Ramazan ayı boyunca cemaatle kılınan namaz” sorusunun cevabı “Teravi” çıkıyor. Bu namaz “teravih” namazıdır. Yine soldan sağa 11’de Edirne’nin ilçesi sorulmuş fakat cevap “Ezine” çıkıyor. Acaba Çanakkale’nin ilçesi mi sorulacaktı? Bulmacayı hazırlayanların daha dikkatli olmaları gerek.

H. Ataman: 11 Ocak’ta Cumartesi ekinin 14.sayfasındaki “Kâğıtta levrek ve kerhane tatlısı” başlıklı yazı vardı. Söz konusu tatlının sokaktaki adı, gazetede yazıldığı gibi olsa da, küçük yaştaki okurları da düşünerek diğer adıyla “halka tatlısı” olarak gazeteye aktarılsaydı daha şık olurdu.

Namık Demiray: Gazetenizde Libya’daki Tripoli’den bahsedilen yazılar görüyorum. Tripoli nire ki? Bakın Libya’da bir Trablus şehri var; hatta Suriye’de de Trablus olduğundan buna batıdaki manasında Trablusgarp denir.

Not: Trablus, İngilizcede Tripoli olarak adlandırılıyor. Ancak doğrusu, kent isimlerini Türkçede yerleşik karşılığı varsa onunla anmak.

FARUK BİLDİRİCİ / HÜRRİYET / 20 OCAK 2014


 
MATKAP SESİ ALTINDA MUAYENE
KABATAŞ'TAKİ İKİ TWEETİN ÖNEMİ
BAYRAKTAR'IN YATIRIMI VE GAZETECİLİK
GAZETENİN İTİBARI REKLAMIN FİYATI
"KARŞIT GÖRÜŞ" NE DEMEK?
TACİZ HABERİNDE EROTİK ÇAĞRIŞIM
HARDDİSKTEKİ KAYITLAR
ARAP KADIN TURİSTE AYRIMCILIK
ÖRTÜLÜ REKLAMLARA TAKİP
ÖYKÜSÜNÜ ANLATAMAYAN HABER
ŞÜPHECİ EDİTÖRLÜK
HAYALİ MİYDİ?
TELEKULAK HABERCİLİĞİ
İNTİHAR HABERLERİNE SON
SADECE HABERLER SORULUYORSA
"VIP TORPİLLER" HABERİ
"YİNE" DİYORSAK EĞER
GAZETECİLİĞİN YENİ SINAVI
VOLKAN İLE MADENCİLER KIYASLANABİLİR Mİ?
HESABI VALİLİK ÖDEMEMİŞ
ERMENEK'TE ENGELLENEN GAZETECİLİK
PEŞMERGENİN HESABI KAPANDI
İKİ OLUMLU GELİŞME
LANSMAN GAZETECİLİĞİ
O SÖYLEŞİDE NE OLDU?
HACK'LENMİŞ FOTOĞRAF FETİŞİZMİ
NEDEN "İSLAM DEVLETİ" DEMİYORUZ?
GÜVENİLİRLİĞİ REKLAMA TAHVİL ETMEK
NEDEN HÂLÂ GİZLİYORUZ?
EŞ DOST GAZETECİLİĞİ
MAHREMİYETE ALENİ SALDIRI
"MUHTAR BİLE OLAMAZ"DI
ÖZÜR DİLİYORUM
ÇAĞRIYA UYDUM
GAZETECİYE REVA GÖRÜLEN
NEDEN TEŞHİR ETMİYORUZ?
SAHUR DAYAĞI VE HÜRRİYET
TEKZİP VE ADALET DUYGUSU
TAKIR TUKUR HABERLER
GÜL'ÜN YENİ ADRESİ
OTOBÜS FİRMALARINA KORUMA
HAYAT BİZDEN İLERDEYSE
SPOR MEDYASINA ÇAĞRI
BASIN TOPLANTISINDA ROL DEĞİŞİMİ
İŞ KAZALARININ SORUMLULARI
UÇAKTAKİ GAZETECİLER
TEKME FOTOĞRAFININ SAHİBİ
YA MEDYANIN SORUMLULUĞU?
MAĞDURUN YANINDA OLMALIYIZ
BOŞANDIM, DÜĞÜN HABERİMİ SİLİN
MAHKEME KARARIYLA SANSÜR
İHTAR BASIN ÖZGÜRLÜĞÜNE
TÜRKİYE'NİN KESEB'TEKİ ROLÜ NE?
KAMU YARARI YA DA ORTAK ÇIKAR
ÇOCUĞU KİM VURDU?
TEMAS VE MESAFE MESLEĞİ
İNTERNET MEDYASINA YARGISIZ İNFAZ
FIKRA ÜZERSE
DİJİTAL ARŞİVDE DÜZELTME KILAVUZU
FACEBOOK FOTOĞRAFLARI
LEZZETE KEFİL OLUNURSA
ADALET DUYGUSU EKSİKLİĞİ
FENERBAHÇELİLERİN ÜZÜNTÜSÜ
TIR VAKASINDA BASIN ÖZGÜRLÜĞÜ
GİZLİ KAYITLARDA ÇİFTE STANDART
PERDELEME NEREDE?
ÖLÜMÜN FOTOĞRAFI
OKURUN RUHUNU YAKALAMAK
BU BAKAN BAŞKA BAKAN
ÇEK DEFTERİ GAZETECİLİĞİ
HÜRRİYET'TE "SEYİRCİSİZ MAÇ" OLMAYACAK
ESRARENGİZ YARATIK KOMİKLİĞİ
GAZETECİLİĞİN KUTSALI
YANLIŞIN ÜZERİNİ ÖRTMEK
YAYIMLANMAYAN SÖYLEŞİNİN ÖYKÜSÜ
KADIN ÇIPLAKLIĞINDAN KORKMAK
RESTORASYON UZMANI HUKUKÇU
OKURA SAYGI ÇAĞRISI
SABAH OKURLARININ BİLME HAKKI
NEFRET SUÇUNDA YANLIŞ
ERMAN TOROĞLU VE REKLAMLAR
CİNAYETE GEREKÇE YAZILIRSA
LSD İLAÇ OLAMAZ
ÇAKAR'IN SÖZLERİ ÇARPITILMIŞ
DOLANDIRILAN KADIN OLUNCA
MANŞETLERE KİM KARAR VERİR?
KALAŞNİKOFLU FOTOĞRAFIN ÖYKÜSÜ
ÜNLÜLERİ YAFTALAMAK MI?
İZİNSİZ KAYIT ETİK DIŞI
MAHKEME NE DERSE DESİN
KARAKTER SUİKASTİ
İDDİANAMEYLE GELEN TEKZİP
ATALAY HAKLI MIYDI?
GAZETECİNİN VELİNİMETİ OKURUDUR
ÖLÜMCÜL BİR MESLEKİ HASTALIK
GEZİ'Yİ İLANLARDAN OKURSAK
GEZİ'DEN MEDYAYA DERSLER
SOSYAL MEDYAYA ALKIŞLAR
İKİLİ FOTOĞRAF KOMİKLİĞİ
SANSÜR NEYE YARADI?
<<< <
1 - 2 - 3 - 4 - 5
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2019   |   fbildirici@hurriyet.com.tr