1980 Haziranıydı gazeteciliğe başladığımda. 30 yılı aşkın bir süredir bu meslekteyim.  Haberlerin peşinden koştum; söyleşiler yaptım; kitaplar yazdım; haber müdürlüğünde bulundum; bunca yıldır hep gazetecilik faaliyetleri içinde oldum. 1 Nisan 2010'dan bu yana Hürriyet gazetesinin Okur Temsilcisi (Ombudsman) olarak görev yapıyorum.

Faruk Bildirici


 FRENLERİMİZİ BOŞALTIP DÜŞLERİMİZİ ORTALIĞA SALSAK
 07 Aralık 2000, Perşembe
 

KIRLANGIÇ YUVASI/1

FRENLERİMİZİ BOŞALTIP DÜŞLERİMİZİ ORTALIĞA SALSAK

Parkın duvarındaki yazıya vuruldum. Doğrusu hem sözcükler, hem yer seçimi çok başarılıydı. Tam köşeye, insanların gelip geçtiği ve gözlerinin takılmamasının neredeyse imkansız olduğu noktaya irice harflerle nakşedilmişti:

- Sistemden neden yakınıyorsun, sistem sensin...

Sprey boyayla yazılan eğri büğrü beş sözcüğün altında hiçbir imza yoktu. Hani televizyonda, sinemada, görüntülerin arasına farkettirmeden konulan tek karelik gizli reklamlar gibiydi. Gözler bilinçsiz bir eylem olarak yazıyı okuyor ve kayda geçiyordu.

Peki sonra? Eğer ne söylenmek istendiğini algılamak niyetinde değilsen  suçlamayı hiç önemsemiyor; görüyor ama görmemiş gibi yürüyüp gidiyordun o yazının önünden.

Fakat yaşama kafa yoran biriysen o sözcüklere takılmadan geçemiyordun oradan. Gacır gucur dönüp duran yaşam çarkı içerisinde küçük bir dişli olarak üstlendiğin rolü zaten sorguluyorsan adımların ister istemez ağırlaşıyordu. Çanlar kafanın içinde çalıyor, zonklayıp duruyordu aynı sözcükler; ``Sistem sensin... Sistem sensin...''

O an içinden, kalabalıklardan uzaklarda olmak, bir vadinin yeşillikleri, derinlikleri arasında debelenmek geçiyordu. Çığlıklar atmak, bağırmak istiyordun!

``Ey sistem, ben yaratmadım seni. Ben sadece kurbanlarından biriyim. Zorunluluklardan örülen bir kozada yaşamıyor muyum? Oysa ben geleneklerden, kurallardan, dayatmalardan nefret ediyorum. Onlar herkes gibi benim de yaşamıma sinsice girdi.

Zorunluluklarımın yaşamımda giderek özgürlüklerimden daha büyük yer kapladığını farkettiğimde dizginler çoktan elimden kaçmıştı. Sistemin ele geçirdiği bir bireydim artık. Ey sistem, al geleneklerini, al kurallarını, al zorunluluklarını ver özgürlüğümü!''

Belki gerçekten böyle haykırabilseniz rahatlayacaksınız. Ama maalesef vadiler uzaktadır, siz şehirde, parkın ortasındasınız. Yürümek zorundasınız; bitirilecek işler, gidilecek evler, verilmiş sözler vardır...

OTO SANSÜR KURBANI DÜŞLER

O yazıyı ilk gördüğümde ben de duraklamadan edemedim. Düşündüm, sistem ben miyim? Evet, iyi bir soru, ben bu soruya yanıt bulmalıyım. Ama iyi de kim, hangi hakla bu soruyu soruyor? Ben sistem isem, o sistemin neresinde?

Yazının sahibini aramaya başladı gözlerim. ``Ben yazsaydım, oralarda oturur insanların tepkisini izlerdim. Mutlaka o da oturup bir kenardan gözlüyor, belki de eğleniyordur'' diye düşündüm. Tabii yazının mucidini keşfedemedim.

Olsa olsa bir genç yazmıştır bu yazıyı! Henüz düşlerini yitirmemiş, düş dünyasının sıcaklığını avuçlarında hisseden bir gençtir. Hala düşlerini koruyan, düşlerinin izinden yürüyen insanlar olması ne güzel!

Oysa bu toplumda düşleri yok etme eğitimi erken yaşlarda başlar; kimileri ergenliğe ulaştığında, çoğunluk ise en fazla orta yaş kuşağında düşlerini frenlemeyi öğrenir.

Hiç unutmadım. Kızımı ilk kez kreşe göndermiştik. Aradan birkaç gün geçmişti ki, öğretmen çağırdı:

- Kızınızla ilgili bir problem var. Hayal dünyası çok geniş. Biraz ilgilenin lütfen.

Anlamamıştım, 4 yaşındaki bir çocuğun hayal dünyasının geniş olmasının neresi kötüydü? ``Nasıl yani?'' dedim.

- O hayal dünyasında yaşıyor.Bu kadar hayalperest olması iyi değil.

Öğretmenin yüzüne baktım. Ne yazık ki söylediklerine inanıyordu. Yüz çizgileri henüz fazla derinleşmemişti ama gözlerinde düş pırıltıları çoktan yitmişti. Sistem ile öylesine bütünleşmişti ki, ``düş-kırıcılığı''nı kendine iş edinmişti.

Yıllar önce böyle bir öğretmen ile tanışmış bir kişi olarak, ``Türkiye'de hayal gücünün de sansürlü'' olduğundan yakınan Prof.Dr.Şerif Mardin'e hak vermemem imkansızdı:

``Genellikle Türkiye'de düşünceye konan sansürün bir dış sansür olduğu anlatılmıştır. Ben ise devam eden bir iç sansürün buna sebep olduğunu sanıyorum. Hayal gücü bir şekilde sansürlü olan yazar Borges gibi yazamaz, romanları bir yaşlı gözlü serzenişten öteye gidemez.''

Mardin'in, edebiyatçılarımızla ilgili yaptığı saptama sanırım ayrı bir tartışma konusu. Ancak üzerinde durulması gereken bir nokta var ki, o da  Türkiye'de oto sansürün, düşünce yaşamımız üzerinde dış-sansürden etkili olduğu...

SEZER'İN DÜŞLERİ KUYTUSUNDA MI SAKLI?

Oto sansür insanların yüzüne yansır mı? Bence evet. Sokaklarda yürürken, insanlarla konuşurken çoğu kez aynı duyguya kapılıyorum. Kendisi gibi olmak yerine bulunduğu ortam ve duruma uygun yüz ifadesini takınmayı içgüdüsel bir davranış biçimi haline getirmiş kişilikler algılıyorum.

Hele bir de Cumhuriyet kuşağı ile karşı karşıyaysam onların fren seslerini bile duyuyorum. Çünkü onlara, küçük yaşlardan itibaren kendilerini dizginlemeleri, toplumsal rollerini hep bireysel mutluluklardan daha önde tutmaları öğretilmiş. Kesinlikle bu kuşağı karalamak değil amacım. Sorunum sadece düş dünyaları ve fren sistemlerinin gereğinden daha güçlü olması nedeniyle çoğu kez kişiliklerini bastırmaları, düşlerini hep kuytu köşelere atmaları, oralarda gizlemeleri.

Nedense Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer de bende aynı izlenimi uyandırıyor. Yüzünden eksik olmayan donuk ifadeyi her gördüğümde fren sisteminin ne kadar güçlü olduğunu düşünmeden edemiyorum.

O nedenle de Sezer'in, Yunanlı yazar Kostas Mourselas'ın ``Kızıla Boyalı Saçlar'' adlı kitabını aldığı haberlerini ilgiyle okudum. Acaba Sezer'in okuduğu kitaplar ile kişiliği arasında doğrudan bir ilişki var mıydı? ``Kızıla Boyalı Saçlar''a bakarak, nerede doğduğu, nasıl bir hukuk adamı olduğu dışında Sezer'in kişilik özellikleriyle ilgili yeni ipuçları bulabilecek miydim?

Gerçi Sezer'in bu kitabı seçmesi tamamen tesadüfi de olabilirdi. Abdullah Öcalan'in okuduğu kitapların listesi de gazetelerde yayınlandı; Nuri Ergin'in okuması için cezaevine götürülen kitaplar da. Ancak her ikisinde de kitapları kendileri doğrudan seçmemişlerdi ve bildiğimiz kişilik özelliklerine göre farklı bir dağılım gösteriyorlardı.

Sezer de sadece son dönemde moda olduğu gibi çok satan kitaplar listesine bakarak, rafta görüp kapağını beğenerek ya da bir tavsiye ile almış okumadan bir kenara bırakmış olabilirdi. Nedenler bu ise ``Kızıla Boyalı Saçlar'' ile Sezer'in kişiliği arasında ilişki kurmak ne derece mümkün olabilirdi?

Bu sorulara yanıt bulmanın yolu tabii ki, kitabı alıp okumaktı. Sayfaları çevirirken, Sezer'in yüzünü hep bir adım ötemde tuttum. Mourselas'ın sürükleyici kurgusunun girdapları, şaşırtıcıydı. Bir kere kitap buram buram erotizm kokuyordu. Henry Miller'ın pornografiye varan anlatımı ile ünlü yönetmen Visconti'nin büyülü erotizmi arasında bir yerde geziniyordu Mourselas'ın kalemi.

Kitabın kahramanı da ``Bu akşam beni öp, bana doy'' adlı şarkının eşliğinde ``bitmek tükenmek bilmeyen kadın vücutlarında'' özgürlüğünü arayan, sistem ile bütünleşmemeyi yaşam ilkesi edinen özgün bir şahsiyet olan Luis'ydi. Onun yaşama bakışı, çok sevdiği arkadaşı Konstandis ile bir söyleşi formunda aktarılıyordu kitapta:

``Bu adamları Konstandisçiğim, hemen anlarsın. Kendilerinden emin ve sakindirler. Yaşamları boyunca ne başka bir dünya savaşının ne de başka sarsıcı bir şeyin olmayacağından emindirler. İşleri bitmiş. Bir zamanlar solcu da olsalar, zaman içinde muhafazakar oluyorlar. Suratları, hareketleri, zevkleri değişiyor. Kurbağa gibi, sanki düztabanmış gibi yürürler. Hem evlerinde hem evin dışında yüzlerinde bir maske ile dolaşırlar. Üstelik sadece bir maske değil, birçok maske takarlar. Çocukları için başka, müdürleri için başka, karıları için başka, metresleri için başka maske... Tamam, istisnalar da var ama maske maskedir.''

Sezer'i, ne kitaptaki yoğun erotizm ile ne de Luis kişiliği ile yanyana getiremedim. Olsa olsa Luis'in, düşlerini yaşamı boyunca bastıran, kuytularında saklayan arkadaşı Konstandis'e benziyordu Sezer.

``..Sefil düşünceler ve küçüklükler arasında kaybolup, hayattaki büyük sırrı çözemedik, soru da cevapsız ve acımasız kalakaldı: Nasıl yaşadın, neden öyle yaşadın, neyi yapabilecekken yapmadın, başka bir yol, başka bir anlam arıyordun, yanlış zilleri, yanlış kapıları çaldın, yanlış yollara saptın, yanlış insanları sevdin, yanlış yataklarda uyudun, yanlış evlerde yaşadın. Neden hayal ettiklerini, düşündüklerini bu kadar küçümsüyorsun?''

Roman kahramanı Luis aracılığıyla Mourselas'ın ``Sistem sensin'' suçlamasıyla karşılaşmamak için insanlara önerdiği sihirli formül bu. Herkesin düşlerine sarılması, onları asla küçümsememesi.

Düşlerimizin güçlü bir silah olduğuna ben de inanıyorum. Frenlerimden kurtulmaya, yıllardır kuytularımda filizlendirdiğim düşlerimi ortaya çıkarmaya çalışıyorum. Bir de simge edindim kendime; kırlangıçlar.

Gökyüzüne dikkatli bakın, kırlangıçlar farklı kuşlar. Öbür kuşlar gibi dümdüz, sakin, süzülürcesine uçmuyorlar; çılgın pikeler, yükselişler ve keskin dönüşlerle şenlendiriyorlar gökyüzünü.

Kırlangıçlardan ilham alıyorum. Yaşama kırlangıçlar kadar özgür, farklı bakmak, her zaman gözümüzün önünde olan ama farketmediğimiz insanları, insanlık hallerini ``Kırlangıç Yuvası''nda yazıya dökmek istiyorum. Diliyorum ki, Oktay Rifat'ın şiirindeki gibi gelsin size yazdıklarım. ``Bir aşk mektubu gibi gelir kırlangıç/ Uzaktaki sevgiliden/ Bir elinde çiçeklenmiş badem dalı/Bir elinde çayır çimen...)

7-13 Aralık 2000/Tempo

 


 
FRENLERİMİZİ BOŞALTIP DÜŞLERİMİZİ ORTALIĞA SALSAK
GONCASI RAFYALI GÜLLER
BÜTÜN HÜCRELERİNDE YAŞIYORDU ACIYI
HERKESİN NOSTALJİSİ KENDİNE GÜZEL
ÇIPLAK BEDENLERİ ŞİİRLE SARMAK
ORADA BİR PARK VARDI
BAK HELE NELER GELDİ ZELİŞ'İN BAŞINA
DOĞURGANLIĞA MI TAPALIM, AFRODİT'E Mİ?
ALÇAKÇA İŞLENMEYEN CİNAYET VAR MIDIR HAYATTA?
EŞİMİ ÖPERİM ÖPMEM SANA NE BE KADIN!
GÜVENLİ LİMANLARA SIĞINMAYI YEĞLEYENLER
SIRADAN ÖYKÜLER DE AĞLATIR
BIRAK YANINDAKİ ADAM LAF ETSİN
BAKKAL DEFTERLERİ NE GÜZELDİ
TEK DOLARLIK KALPAZAN OPERASYONU
SORGU LABORATUVARINDAKİ DANSÖZ
NE VOLKANLAR TAŞIRIM İÇİMDE BİLİR MİSİN?
ÇOK ŞÜKÜR BENİM OĞLUM KATİL DEĞİL
DERİNDİ BALIKÇININ GÖZLERİ
ŞAİRİN KOKU ALAMADIĞI VAZİYETTEYİZ
YAHU BİR GÜZEL ÜTÜLÜYOR Kİ DONLARIMI SORMA
KADERİMİN PATRONU, RUHUMUN KAPTANIYIM
TENCERE ELİNDE KELEPÇELEDİLER GENÇ KIZI
DAHA NE KÖTÜLÜKLER GÖRECEK SABRİYE NİNE?
İLKELER NAZİKTİR HER DAİM SULANMAK İSTER
AH O KOCA MEMELİ KADIN!
DNA TESTİ YAPIN HAKİM BEY!
İKİ DUDAK ARASINA SIKIŞMIŞ KİMLİKLER
ÇIĞLIK ÇIĞLIĞAYDI KUŞLAR
SANA KİRPİKLERİMİ BİRİKTİRDİM ALIR MISIN?
CUMHURBAŞKANLIĞI FORSUNDA 16 YILDIZIN İŞİ NE?
AMAN POPOSUNU PARMAKLAMAYIN!
AL YÜZÜĞÜM SENDE KALSIN
UÇAN LİDERLER KAÇAN KONGRELER
YES DE EMİNE HANIM
MÜDÜR BEYE NEDEN GÜNAYDIN DEMEDİN?
AŞKIN BİTTİĞİ YERDE BAŞLADI HASTALIK
AYI KONSERVE YERSE
DÖNECEKSEN DÖN ARTIK VE GÖR OLACAKLARI
SEVİŞMEK ERKEĞE ÖDÜLSE KADINA CEZA MI?
EN BÜYÜK BAYRAM BİZİM BAYRAM
MEĞER SİLAHLAR NE KADAR GEREKSİZ ZERZEVATMIŞ
MEDET EY TSE, GETİR ŞU İŞE BİR STANDART
SAFLARI SIKLAŞTIRALIM YENİ KAHRAMANLAR GELİYOR ESKİ YOLDAN
ÇARŞAFA BÜRÜNMÜŞ PARİSLİ KADININ KIVRAK YÜRÜYÜŞÜ
GÜNEŞİN ÜZERİNDE OYNAŞMADIĞI BİNADA OTURAN SİYASETÇİ
TÜRK ASKERİNİN KORE YOLCULUĞUNUN ÖYKÜSÜ
KÖKLERİNİ BU TOPRAKLARA SALANLAR DA KAÇIYORSA
YİNE KANI KANLA YIKAMASANIZ
ECEVİT, CALLAGHAN'IN 27 YIL ÖNCEKİ SÖZLERİNİ DE HATIRLASA
ASKERLER SORGULANAMAZ DARBECİLER ASLA
DOKUNULAMAYAN KAPILARA SIKIŞMIŞ İNSANLIKLAR
CAMDAN ÖRÜLMÜŞ SINIRLAR KAFAYI VURUNCA ANLAŞILIR ANCAK
DİLERİM AİLE ALBÜMÜM SAHAFLARA DÜŞMEZ
OLAĞANLAŞAN OLAĞANÜSTÜLÜKLERE KARŞI AĞLAMA SEANSLARI
BİR ERKEĞİN HEDİYELERLE EVRİMİ
İSLAMİYETİN CAMİLERE ÇEKİLME VAKTİ GELDİ ÇATTI
NE AŞKLAR BİLİRİM GÖRKEMLİ İTİRAFLARA KURBAN GİTMİŞ
SANTİMETREKARECİ MEMDUH'UN UYANIK İŞLERİ
ÇIPLAKLIK SEVENLER GERÇEKLERİ DE GİYDİRMESELER YA
HİSSEDİLEN SICAKLIK VARSA HİSSEDİLEN ENFLASYON NİYE OLMASIN?
HANİ ALEVİLER LAİKLİKTEN YANAYDI?
BİR KURU GÜL KALMIŞTI ELİNDE
ŞİVE DİYENLER YARGILANSIN
ESSAH MI YANİ?
HERKES ŞEHİT HERKES KAHRAMAN
ÇETECİLER BAYRAĞI AŞAĞILADILAR
FOTOĞRAF TERÖRDEN GÜÇLÜ OLMASA...
ÖNGÖRÜLERİN BEREKETLİ TARLASI KURUDU
PKK İLE SAVAŞ KAZANILDI MI Kİ?
BAHAR YAĞMURLARINDA YIKANMADAN...
CEP TELEFONU HIRSIZI ÇOCUKLAR KOĞUŞUNDA
TANRI AŞKINA! BU SİZİN DE ÜLKENİZ!
ERDOĞAN'A ÇOK KONUŞMA CEZASI VERİLMELİ
KANADALILAŞAN TÜRKÜN VİCDAN AZABINA ÖVGÜ
KENDİNİ ÇOĞALTARAK YAŞAMAK YA DA CENAZELER
OSMANLI SEVDASINDA DANSÖZÜN YERİ
EKRANDA SEVİŞEN TÜRK KIZINI TÜRKLER DESTEKLERSE!
KÖTÜLÜKLERİ GÖRMEZDEN GELEREK YOKETME
TANRI BU ÜLKEYİ TESADÜFLERDEN KORUMASIN
KENDİ KENTİNDE KAYBOLMAK
SANIRSINIZ TARİH BİR OYUNCAK
İNSANA YATIRIM YAPMANIN ALBENİSİ
ÇINARLAR AYAKTA ÖLÜR GAZETELER DE
DEREYATAĞINA EV YAPARSANIZ YIKILIR
HEYECAN DA RUTİNLEŞİR
SEN HASTALIKLI KORUK GİBİSİN
DENİZDEKİ HAYALİ KIRMIZI ÇİZGİ
KAVUN KARPUZ MİSALİ SİYASET
ÖZKÖK: ÜNİFORMANIN ALTINDAKİ KİŞİLİK
NECDET TEKİN: PIRASA PROFESÖRÜ OLUR MU?
HÜSAMETTİN ÖZKAN: İKİLİ TEMASLAR UZMANI
AHMET VEFİK ALP: UÇUK PROJELER BAŞDANIŞMANI
DIŞ GÖREVDEN DÖNEN VEKİL
KOYUNLAR OTORİTEYE ÇAKTIRMADAN KARŞI ÇIKAR
TAHTERAVALLİDEN İNMENİN ZAMANI GELDİ
NABZA GÖRE ŞARKILAR
AKIP GİTMEKTEDİR SESSİZ HAYATLAR
GURKALAR EMRİNİZDE SAM AMCA
TARİHTEN İBRET ALMASI GEREKENLER
1 - 2
> >>>


© Tüm Hakları Saklıdır. 2017   |   fbildirici@hurriyet.com.tr